Artvin'in Şavşat ilçesinde 150 yıllık Berobana geleneği

Artvin'in Şavşat ilçesine bağlı bazı köylerde yaklaşık 150 yıldır sürdürülen 'Berobana' geleneği, birlik ve beraberliğin sembolü olarak görülüyor. Eski bir yılbaşı geleneği olan 'Berobana', yaz aylarında köylerin daha kalabalık olması nedeniyle zamanla temmuz ya da ağustos aylarında oynanmaya başlandı. Gürcüce 'beri (ihtiyar)' ve 'bana (kadın)' kelimelerinden türeyen gelenekte, bir erkeğe köydeki bir kadının kıyafetleri giydiriliyor.

'Beri' olarak adlandırılan diğer erkekler sırtlarına yastık koyup, 'kabalak' adı verilen keçi yününden ve koyun postundan yapılan koni şeklindeki şapkaları takarak, ellerine aldıkları sopalarla kadın kılığındaki erkeği (bana) kaçırılmaktan koruyor. Yaylada bir evde hazırlanan oyuncular, akordiyonla dışarda onları bekleyen köy halkının yanına çıkarak bir süre müzik eşliğinde dans ettikten sonra ev ev dolaşmaya başlıyor. Gittikleri evlerden kaymak, mısır unu ve tuz gibi malzemeler isteyen oyuncular, istediklerini vermeyen ev sahiplerini oyun gereği korkutarak talep ettiklerini alıyor. Malzemeleri topladıktan sonra festival alanına dönen oyuncular, köy halkıyla birlikte geleneksel oyunlar oynarken, 'bana' karakterini köy halkı oyun gereği kaçırmaya çalışıyor. 'Beri' adlı oyuncular da ellerindeki sopalarla kadını koruyor. Sürekli devam eden kaçırma girişimlerinin sonunda 'bana' karakteri oyun gereği kendi istediği biriyle kaçıyor. 'Beri' adı verilen oyuncuların karşı çıkmamasıyla sorun çözülüyor ve tüm köy halkı eğlenceye katılıyor.

'Berobana' oyununun ardından horona katılan köylüler o yıl evlerinden bereketin eksik olmayacağına inanıyor. Evlerden toplanan kaymak, tuz ve mısır unuyla hazırlanan 'Haviçs' adlı yemek de tüm köy halkına dağıtılıyor. Eğlenceler iki gün boyunca devam ediyor. Artvin'in Şavşat ilçesine bağlı Eskikale köyü sakinlerinden Selma Gümüş ve Ekrem Sancar, AA muhabirine geleneğin önemini ve devamlılığını vurguladılar. Selma Gümüş, geleneği büyüklerinden öğrendiğini ve yeni nesillere aktarmayı hedeflediğini belirtti. Ekrem Sancar ise 'Berobana'nın birlik, beraberlik ve köylüyü bütünleştirmeyi simgelediğini ifade etti.