İran'daki krizde Çin'in sessizliği: 'Demir gibi dostluk' sınanıyor mu?

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının sürdüğü bir dönemde, Pekin'in sert kınamalarla yetinip daha ileri gitmemesi dikkat çekiyor. The Wall Street Journal'in analizine göre bu durum, Çin'in Orta Doğu'daki çıkarlarını ve küresel stratejisini karmaşık bir dengeye oturtma çabasını gözler önüne seriyor.

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ABD ve İsrail'in müzakereler sürerken İran'a saldırmasını 'kabul edilemez' olarak nitelendirirken, egemen bir lideri hedef almanın daha da kabul edilemez olduğunu vurguladı. Vang, İran Dışişleri Bakanı ile yaptığı görüşmede Çin'in İran'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü koruma çabalarını desteklediğini belirtti. Ancak bu açıklamalara rağmen, Çin'den İran'a yönelik somut bir destek gelmediği gözlemleniyor.

Analistler, Pekin'in kendini uluslararası düzenin savunucusu olarak konumlandırmayı ve uzun süreli bir Orta Doğu çatışmasına sürüklenmekten kaçınmayı tercih ettiğini belirtiyor. Çin'in enerji ithalatının büyük bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanma ihtimali ve ABD'nin küresel hakimiyetine meydan okuma arayışında ortaklık kurduğu ülkelere verdiği desteğin sınırlarının ortaya çıkması gibi riskler, Çin'i temkinli olmaya itiyor. Bu durum, Çin'in Venezuela ve Küba gibi diğer yakın ortaklarına karşı ABD'nin adım atması halinde nasıl bir tutum alabileceğine dair de ipuçları veriyor. Çin lideri Şi Cinping'in Batı liderliğindeki dünya düzenine alternatif bir vizyon ortaya koyma çabaları da bu gelişmelerden etkilenebilir.

Diğer yandan, İran'a karşı yürütülen savaşın Çinli politika yapıcılar açısından bazı fırsatlar da barındırdığı düşünülüyor. ABD'nin askeri kapasitesini zorlaması ve mühimmat stoklarını tüketmesi, özellikle Çin ile Tayvan üzerinden yaşanabilecek olası bir çatışmada ABD'nin elini zayıflatabilir. Ayrıca, ABD'nin askeri kaynaklarını Asya'dan kaydırması da Çin için stratejik bir avantaj sağlayabilir. Ancak, İran'ın komşularına yönelik saldırıları ve bu ülkelerin Çin ile olan ekonomik bağları, durumu Çin açısından daha da karmaşık hale getiriyor.