Bilim dünyasını şaşkına çeviren bir araştırma, 'yaşayan fosil' olarak bilinen Grönland köpekbalığının inanılmaz yaşam süresini gözler önüne serdi. Bu devasa canlıların ömrünün 400 yılı aşabildiği, hatta bazı bireylerin 500 yıla kadar yaşayabileceği belirlendi.
BİLİM DÜNYASINI SARSAAN ARAŞTIRMA
2016 yılında Kopenhag Üniversitesi'nden bilim insanları tarafından yapılan kapsamlı bir çalışma, Grönland köpekbalıklarının (Somniosus microcephalus) tahmin edilenden çok daha uzun yaşadığını ortaya koydu. Science dergisinde yayımlanan bulgulara göre, incelenen köpekbalıklarının en az 272 yıl yaşadığı, en yaşlı örneklerin ise 400 ila 500 yıl arasında bir ömre sahip olabileceği saptandı. Bu keşif, Grönland köpekbalığını tüm hayvanlar âleminin en uzun yaşayan omurgalısı unvanına taşıdı.
YAŞIN SIRRI GÖZLERDE SAKLI
Yaş tespiti için alışılmadık yöntemler kullanan araştırmacılar, klasik yaş tayini tekniklerinin bu tür için yetersiz kaldığını gördü. Bunun yerine, bilim insanları köpekbalıklarının göz merceklerini incelemeye karar verdi. Deniz biyoloğu Julius Nielsen ve ekibi, 28 dişi Grönland köpekbalığının göz merceğini radyokarbon tarihleme yöntemiyle analiz etti. Göz merceğinin canlı anne karnındayken oluşan ve yaşam boyunca değişmeyen merkezi, köpekbalıklarının doğum tarihlerini yüksek doğrulukla hesaplamayı sağladı. 1950'lerdeki nükleer denemelerin atmosferde bıraktığı radyokarbon izleri referans alınarak yapılan ölçümler, en yaşlı bireyin yaklaşık 400 yaşında olduğunu gösterdi.
150 YAŞINDA CİNSEL OLGUNLUK
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından bir diğeri ise Grönland köpekbalığının üreme döngüsüyle ilgili. Bu dev canlılar, ancak 150 yaşına ulaştıklarında cinsel olgunluğa erişebiliyor. Yılda yalnızca birkaç santimetre uzayan ve son derece yavaş büyüyen bu türün bu özelliği, Arktik sularının dondurucu soğuklarına uyum sağlamış yavaş metabolizmasından kaynaklanıyor ve uzun ömrünün anahtarı olarak görülüyor. Kuzey Atlantik'in önemli yırtıcılarından biri olan Grönland köpekbalığı, ekosistemde kritik bir rol üstleniyor. Ancak bu önemi uzun yıllar göz ardı edildi. Julius Nielsen, her yıl binlerce bireyin ticari balıkçılık faaliyetleri sırasında yaşamını yitirdiğini vurgulayarak, bu türün korunması için acil önlemler alınması gerektiğini belirtiyor. Yapılan araştırmaların, bu gizemli canlının korunması konusunda farkındalık yaratması umut ediliyor. Yaklaşık 400 yıllık ömrüyle Grönland köpekbalığı, tarihin pek çok önemli olayına tanıklık etmiş bir canlı olarak doğanın en etkileyici varlıklarından biri olmaya devam ediyor.
