Güney Amerika'nın sarp kıyılarında yer alan Atacama Çölü, eşsiz iklimi ve dünya dışı manzarasıyla bilim insanlarının gözdesi olmaya devam ediyor. Antarktika dışında dünyanın en kurak yeri olarak bilinen bu bölgenin bazı kesimlerine, kayıtlara göre tam 500 yıldır gözle görülür bir yağış düşmemiş.
Neden Bu Kadar Kurak?
Atacama'nın bu olağanüstü kuraklığının ardında iki devasa doğal engel yatıyor. Doğudaki görkemli And Dağları, Amazon'dan gelen nemli hava kütlelerini adeta bir duvar gibi karşılıyor. Batıdaki serin Humboldt Akıntısı ise okyanus üzerindeki havanın yükselip yağmur bulutları oluşturmasını engelliyor. Bu ikili etki, bölgeyi milyonlarca yıldır neredeyse tamamen nemsiz bırakmış durumda.
Mars'ın Kardeşi: Bilim İçin Laboratuvar
Toprak yapısı ve iklim koşullarıyla Mars'a olan benzerliği nedeniyle Atacama, NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) için adeta bir 'doğal laboratuvar' işlevi görüyor. Topraktaki perklorat oranları ve yoğun ultraviyole (UV) radyasyonu, Kızıl Gezegen'deki yaşam koşullarını birebir simüle ediyor. Bilim insanları, Mars'a gönderilecek keşif araçlarının (rover) zorlu arazi testlerini bu ıssız platolarda gerçekleştiriyor.
Arkeolojik Bir Hazine ve Beklenmedik Yaşam
Bu aşırı kuraklık, organik maddelerin çürümesini engelleyerek bölgeyi adeta bir arkeolojik açık hava müzesine dönüştürmüş. M.Ö. 7000 yılına ait, Mısır mumyalarından binlerce yıl daha eski olan Chinchorro mumyaları, hiçbir bozulmaya uğramadan günümüze ulaşabilmiş. Ancak Atacama tamamen cansız değil. El Nino gibi nadir görülen hava olaylarıyla gelen yağışlar, toprağın altında uyuyan tohumları canlandırarak 'Çiçek Açan Çöl' (Desierto Florido) fenomenini yaratıyor. Dahası, nemin sıfıra yakın olduğu yerlerde 'Lito-biont' adı verilen mikroorganizmaların, kuvars taşlarının altındaki çok az miktarda nemi kullanarak hayatta kaldığı keşfedilmiş.
