ABD ile İran arasındaki tehlikeli gerilimde diplomasi masası daha kurulmadan sarsıntı geçirdi. İstanbul'da planlanan görüşmelerin yeri ve formatı değişti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile nükleer konulu görüşmelerin cuma günü saat 10'da Umman'da yapılacağını duyurdu. Beyaz Saray'dan bir yetkili de görüşmelerin yeri ve saatini doğruladı.
ARAP LİDERLERDEN BEYAZ SARAY'A ÇAĞRI
ABD basınının ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre, Arap ve Müslüman liderler devreye girerek Trump yönetimine, Amerika'nın görüşmelerden çekilme tehdidini hayata geçirmeme çağrısında bulundu. Bunun üzerine ABD, Umman'da görüşmeyi kabul etti. Axios'a konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, "İran ne diyor bir kulak vermemizi istediler. Biz başarı şansı konusunda şüphe ile bakıyoruz" derken, bölgeden en üst düzeylerde 9 ülkeden Beyaz Saray'a bir mesaj iletildiğini ve İran'la Umman'da görüşme yapılması yönünde çağrıda bulunulduğunu belirtti. Bir diğer yetkili ise Trump yönetiminin bölgedeki müttefiklerine duyduğu saygıdan bu görüşmeyi gerçekleştireceğini ve diplomasiye devam etmeye karar verdiğini ifade etti.
TRUMP'TAN SERT AÇIKLAMA, İRAN'DAN KARARLILIK MESAJI
ABD Başkanı Donald Trump, yaşanan gelişmelerin ardından yaptığı ilk açıklamada, "İran kaos içerisinde, protestocuları destekliyoruz. İran’ın nükleer programını yeniden başlatmaya çalıştığını duydum. Uçaklarımızı yeniden yollarız. İran'ın dini lideri Hamaney endişelenmeli" ifadelerini kullandı. Buna karşılık, İranlı bir üst düzey yetkili, ABD'nin görüşmenin yerinin ve formatının değiştirilmesini reddettiği yönündeki haberlere değinerek, bunun ABD’nin sürece yönelik ciddi olmadığını gösterdiğini söyledi. Yetkili, "Nükleer dosya dışındaki hiçbir konuda müzakereyi kabul etmeyeceğiz. Görünen o ki, diplomasinin karşıtı olan ve sertlik yanlısı çevreler, ABD’nin müzakerelere ilişkin karar alma sürecinde giderek daha etkili hale geliyor" dedi. Lübnan basınının İranlı bir kaynağa dayandırdığı haberde ise İran’ın müzakereye hazır olmayı sürdürdüğü, ancak nükleer dosya çerçevesi dışındaki konuların gündeme getirilmesine izin verilmeyeceği vurgulandı.
GÖRÜŞME ÖNCESİ GERİLİM VE TARAFLARIN TALEPLERİ
Gerilim, daha müzakere başlamadan İran kıyılarına 800 kilometre uzaklıkta tırmandı. Amerikan Merkez Komutanlığı, USS Abraham Lincoln Gemisi'nden kalkan bir F-35 savaş jetinin bir İran dronunu düşürdüğünü açıkladı. İran'ın yarı resmi haber ajansı Fars ise Şehit-139 tipi dronun keşif görevini başarıyla yerine getirdiğini duyurdu. Ayrıca, Amerikan bayraklı bir ticari gemi, İran Devrim Muhafızları tarafından tehdit edildi. ABD'nin talepleri arasında İran'daki zenginleştirilmiş uranyumun tamamen ülke dışına çıkarılması, balistik füze programının sınırlandırılması ve bölgedeki İran destekli güçlere sağlanan kaynağın sona ermesi bulunuyor. İran ise müzakerelerin kapsamını daraltmayı hedefliyor; bölge ülkeleri olmadan yalnızca Washington yönetimiyle ikili bir müzakere masası oluşturmak ve nükleer program dışında başka hiçbir konuyu ele almamak istiyor. Amerikan tarafından masaya Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın, İran tarafından ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve beraberindeki heyetin oturması bekleniyor.
