ABD'nin Venezuela'da uyguladığı model, şimdi İran için masada. Washington, yıllardır süren yaptırımlarla ekonomik krize sürüklenen İran'da, lider Ali Hamaney'i feda edip, ABD ile çalışmaya daha istekli, 'yönetilebilir' bir yapı kurmayı hedefliyor. Bu senaryo, ABD ve İsrail'deki kulislerde giderek daha fazla tartışılıyor.
VENEZUELA'DAN İRAN'A UZANAN SENARYO
ABD, Venezuela'da Nicolas Maduro'yu devre dışı bırakıp, Washington'la daha ılımlı mesajlar veren Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez'in yönetime gelmesine izin verdi ve ülkenin petrol kaynaklarına el koydu. Aynı stratejinin İran için de düşünüldüğü belirtiliyor. Ekonomik kriz nedeniyle sokaklara dökülen İranlı protestoculara seslenen eski ABD Başkanı Donald Trump, 'İranlı vatanseverler protestolara devam edin. Yardım yolda' demişti. Eski İran Şahı'nın oğlu Rıza Pehlevi de direniş çağrısı yapmış ve yönetimi devralmak istediğini açıklamıştı. Ancak Trump daha sonra aksiyon almayacaklarını duyurdu ve protestolar dağıldı. Buna rağmen, İran'da 'Venezuela modeli' ve Hamaney'in feda edilmesi gibi radikal ihtimaller tartışılmaya başlandı.
HEDEF: HAMANEYSİZ VE UZLAŞMACI BİR İRAN
Analizlere göre, ABD'nin hedefi, Hamaney'in yerine ülke yönetimini ABD ile uzlaşabilecek bir isme devretmek. Sürgündeki Pehlevi yerine, seçimle göreve gelen Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın idare etmesine yönelik senaryolar dillendiriliyor. The Heritage Foundation'ın kıdemli danışmanı James Jay Carafano, 'ABD İran için Venezuela modelini istiyor. Sorun çıkaran unsurları ortadan kaldırıyorsunuz ve ardından ABD'nin konuşmaya hazır olduğu bir yönetim ortaya çıkıyor' dedi. Carafano, bu modelin bir işgal olmadığını, ülke içinden bir model olduğunu vurguladı.
MODELİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER VE KISA VADELİ HEDEFLER
Ancak bu modelin önünde ciddi engeller var. Sayıları bir milyona ulaşan ve Hamaney'e sadık Devrim Muhafızları ile diğer paramiliter gruplar, rejim değişikliğinin önündeki en büyük engel olarak görülüyor. Ayrıca, Pezeşkiyan yönetiminin de 'Hamaney'siz İran' projesine sıcak bakmaması ve mollalara sadık kalması, planın çözülmesi gereken bir diğer ayağı. Bu tabloda, ABD ve İsrail'in kısa vadede tehditlerle İran'dan taviz koparmayı hedeflediği düşünülüyor. Hava saldırısı, kısıtlı askeri müdahale, kaçak petrol ticaretine set vurmak için gölge filosuna saldırılar ve tankerlere el koyma gibi caydırıcı seçenekler gündemde. Bu yolla Tahran'ın en azından nükleer programından vazgeçebilmesi umut ediliyor. İran, ülkede ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.
