ABD ve İsrail'in İran'a yönelik gerçekleştirdiği saldırılar, enerji ve tarım gibi kritik emtia fiyatlarını yukarı doğru itti. Ancak Rusya'nın artan gelirlerine rağmen, yaşanan arz şokunun bu durumu sınırlı ölçüde karşılayacağı öngörülüyor.
İRAN'IN CEVABI VE ARZ ŞOKU
İran'ın saldırılara karşılık vermesiyle birlikte tırmanan çatışmalar, Hürmüz Boğazı'nı etkisiz hale getirdi ve bu durum, küresel emtia piyasalarında son yılların en büyük arz şoklarından birine yol açtı. Petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve tarım ürünlerinde yaşanan tedarik aksaklıkları fiyatları hızla yukarı çekti. Bu süreçte, enerji ihracatçısı konumundaki Rusya, kısa vadede ekonomik avantaj yakalayan ülkeler arasında yer aldı.
KÜRESEL PETROL ARZINDA KAYIP
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, 28 Şubat'ta başlayan kriz nedeniyle küresel petrol arzında günlük yaklaşık 10 milyon varillik kayıp yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı kısa sürede 100 doların üzerine çıkarak 120 dolar seviyelerine kadar yükseldi. Bu artış, enerji piyasalarının yanı sıra birçok maden ve tarım emtiasının değerlerini de artırdı. Yükselen fiyatlar, yaptırımlar nedeniyle enerji gelirlerinde kayba uğrayan Rusya'nın gelirlerine olumlu bir şekilde yansıdı. ABD, yaşanan fiyat şokunun ardından Rusya'ya yönelik petrol yaptırımlarını hafifletme kararı alırken, Hindistan gibi ülkeler Rus petrol ithalatını hızla artırdı. Savaşın başlamasından sonraki iki haftada, Rusya'nın petrol, gaz ve kömür ihracatından elde ettiği gelir 7,7 milyar avroya ulaştı. Analistler, söz konusu ilave gelirin Rus bütçesi üzerinde rahatlama sağladığını ifade ediyor. Ancak uzmanlar, Rusya'nın bu avantajı stratejik kazanca dönüştürmekte zorlanabileceğine dikkat çekiyor. Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları ve artan lojistik maliyetler, Rusya'nın ihracatını artırmasının önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor. Üretim tarafında da teknoloji ve yatırım eksikliği, yeni üretim kapasitesi oluşturulmasını zorlaştırıyor.
