Küresel piyasalardaki akaryakıt fiyatlarındaki ani yükseliş, Avrupa genelinde hükümetleri harekete geçirdi. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik adımlarının ardından artan maliyetler, tüketiciler üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. Avrupa Komisyonu'nun son verileri, AB ülkelerinde benzin ve dizel fiyatlarının hızla tırmandığını gösteriyor. Bazı ülkeler doğrudan vergi indirimleri ve tavan fiyat uygulamaları gibi önlemler alırken, diğerleri daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor.
İskandinav ülkeleri zirvede, zam oranları dudak uçuklatıyor
Avrupa'da akaryakıt fiyatlarının en yüksek olduğu İskandinav ülkeleri, bu krizden en çok etkilenenler arasında yer alıyor. Yüksek vergi oranları, fiyat artışlarının etkisini daha da derinleştiriyor. Litre başına 9,75 kronluk (yaklaşık 46,09 TL) artışla Avrupa'da fiyatların en çok yükseldiği ülke olan Danimarka, bu konuda ilk sıralarda bulunuyor. Ülkedeki fiyatların yaklaşık %60'ını vergiler oluştururken, hükümet çevre vergilerini geçici olarak düşürme ve uzun vadeli vergi artış planlarını askıya alma kararı aldı. Benzer şekilde, İsveç'te litre fiyatı 8,27 kron (yaklaşık 39,09 TL) arttı. %25 KDV ve biyokomponent ekleme zorunluluğunun maliyetleri artırdığı ülkede, İsveç hükümeti fiyat artışlarını frenlemek için çevre kurallarını gevşetme yoluna gitti.
Farklı ülkelerden farklı çözümler: Vergi indirimleri, tavan fiyatlar ve denetimler
Sürücülerin litre başına ortalama 55 kron (yaklaşık 260,00 TL) ödediği Danimarka'da fiyatlar 7,46 kron (yaklaşık 35,26 TL) arttı. Hükümet, radikal vergi indirimlerinden kaçınarak vatandaşlara gereksiz araç kullanımlarını azaltma çağrısında bulundu ve yalnızca düşük gelirli bireyler ile işe gidip gelenler için özel ödenekler planlıyor. Diğer yandan, Polonya'da fiyatlarda 7,52 kronluk (yaklaşık 35,54 TL) bir artış görülmesine rağmen Avrupa ortalamasının altında kalan ülke, radikal bir destek paketi açıkladı. Hükümet, KDV oranını %23'ten %8'e indirdi, özel tüketim vergisini düşürdü ve litre fiyatına 35,23 kronluk (yaklaşık 166,52 TL) bir tavan fiyat getirdi. Bu hamle, Polonya'yı Almanya'dan gelen sürücüler için cazip bir durak haline getirdi. Slovakya'da ise fiyatların 45 kron (yaklaşık 212,70 TL) seviyesine ulaştığı ülkede, kilit geçiş güzergahlarının yarattığı yüksek talebe yanıt olarak parlamento, Nisan ayından itibaren özel tüketim vergisinde (ÖTV) indirime gitmeye onay verdi. Ayrıca, benzin istasyonlarının gün içinde yalnızca bir kez fiyat artırabilmesine izin veren katı bir kural uygulanıyor. Kendi rafinerisi olmayan ve uluslararası piyasalardaki şoklara karşı savunmasız olan Macaristan'da ise fiyatlar 7,85 kron (yaklaşık 37,10 TL) arttı. Hükümet şu an için vergi indirimine gitmiyor, ancak istasyonlardaki fiyatlandırma denetimlerini sıkılaştırıyor. Çekya'da ortalama 7,6 kronluk (yaklaşık 35,92 TL) artış yaşanırken, hükümet benzin istasyonlarındaki kar marjlarını denetim altında tutuyor ve piyasadaki kar marjlarına üst sınır getirilmesi ile geçici ÖTV indirimleri değerlendiriliyor. Almanya'da fiyatların 7,41 kron (yaklaşık 35,03 TL) arttığı ve yakıt vergisinin toplam fiyatın yarısından fazlasını oluşturduğu ülkede, istasyonların günde sadece bir kez zam yapmasına izin veriliyor. Yunanistan'da ise litre başına yaklaşık 17 kronluk (yaklaşık 80,35 TL) ÖTV ile Avrupa'nın en yüksek vergilendirmelerinden birine sahip. Hükümet vergileri düşürmek yerine yakıt tüccarlarına kar marjı tavanı getirdi ve sübvansiyonlar başlattı. Belçika'da ise litre fiyatı 7,21 kron (yaklaşık 34,08 TL) artan ülkede hükümet, "azami yakıt fiyatı belirleme" mekanizmasına güveniyor ve petrol şirketleriyle ek görüşmeler yapılmasına hazırlanıyor.
