Avrupa'nın Kuzey Kutbu'nda yer alan Træna adaları, yaklaşık 50 kişilik nüfusu ve yüzlerce koyunuyla ayakta kalmaya çalışıyor. Hollandalı mühendis Thijs De Swart gibi adaya yerleşenler, çiftçilik yaparak yaşamını sürdürüyor. Eskiden adaların her yerini kaplayan koyunlar, otları yiyerek yabani otların istilasını engelliyordu. Ancak nüfusun azalması ve yaşlı nüfusun emekli olmasıyla çiftçiler de teker teker adadan ayrıldı. De Swart, "Buradaki topluluklar çöküyor. Nüfus çok hızlı bir şekilde azaldı. Çocuklarla burada yaşamak çok zor. İş bulmak da çok zor, kendi işini yaratman gerekiyor" diyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BALIKÇILIĞI VURDU
İklim değişikliği Træna'yı derinden etkiledi. Yüzyıllardır topluluğun geçim kaynağı olan balık stokları başka bölgelere göç etti ve eskiden iskeleleri dolduran balıkçı teknelerinin çoğu artık yok. Træna topluluk belediye başkanı Trond Vegard Sletten, "Diğer sektörler boşluğu doldurmaya çalışıyor. Ama balıkçılığın getirdiği, birçok insanın denizden iyi bir yaşam sürdüğü o iyi zamanlar muhtemelen sonsuza dek bitti" diye belirtiyor. Son on yılda Træna nüfusunun neredeyse %10'unu kaybetti. İklim değişikliğiyle daha da kötüleşen öngörülemeyen Kuzey Kutbu hava koşulları, ulaşım bağlantılarını güvensiz hale getiriyor. Kötü hava koşulları veya operasyonel nedenlerle sıkça iptal edilen tekne ve feribot seferleri, sakinleri anakaradaki hastanelerden ve diğer temel hizmetlerden mahrum bırakıyor. Sletten, "Gitmemiz gerektiğinde büyük şehre ulaşabilmek istiyoruz. Sadece oraya ulaşmanın bile büyük bir zorluk hissettirdiği küçük bir topluluk olarak hayatta kalmak zor" diyor.
AVRUPA ARAŞTIRMACILARINDAN UMUT VEREN PROJELER
Avrupa Birliği tarafından finanse edilen EmpowerUS projesi, yerel zorlukları inceleyerek Træna halkının gerilemeye karşı savaşmasına yardımcı olacak stratejiler içeren bir araç seti oluşturdu. Nordland Araştırma Enstitüsü'nden Maiken Bjørkan, "Merkezileşme, özellikle Kuzey Kutbu'ndaki çevre bölgelerde yaşamayı zorlaştırıyor. Adaya daha fazla insan gelmesi gerekiyor. Burada çalışma imkanlarının artması gerekiyor. Ve gençlerin gelip yerleşmesi için daha çekici hale getirilmesi gerekiyor" açıklamasını yapıyor. Öneriler, ulaşım altyapısının iyileştirilmesi, sürdürülebilir turizmin teşvik edilmesi ve yerel kimliğin korunması gibi birkaç temel alana odaklanıyor. Træna'daki endişe, daha az insan demek daha az tekne seferi demek, bu da sorunu daha da kötüleştirebilir. Proje yöneticisi Cecilie Helén Bratt, "İnsanlar ortadan kaybolduğunda, ilçe belediyesinin mevcut tüm seferleri sürdürmesi zorlaşıyor. Bu zor, ama kıyı topluluklarının can damarı. Bu yüzden yerinde olmalı. Kaldırırsanız, insanlar burada yaşayamaz" diyor. Træna, kitlesel turizm yerine tarihi ve kültürüyle otantik bağlar arayan ziyaretçileri çekmeyi hedefliyor. EmpowerUS projesinin yardımıyla topluluk, yeni halka açık sanat eserleri sipariş etti ve ziyaretçilerin yerel tarih ve efsaneler hakkında bilgi edinebileceği 'miras parkurları' oluşturdu. Yerel sanatçı Sonja Langskjær, bir zamanlar gelişen balıkçılık endüstrisinden Kuzey Kutbu sularının altındaki canlı mercan resiflerine kadar ada yaşamının gizli yönlerini ortaya çıkaran büyük ölçekli duvar resimleri yapıyor.
