Azerbaycan ve Ermenistan arasında 2025 yılı, temasların yoğunlaştığı ve normalleşme yönünde pratik gelişmelerin yaşandığı bir dönem olarak kayıtlara geçti. Washington'da, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 8 Ağustos 2025'te ABD'nin arabuluculuğunda bir araya gelerek ortak deklarasyon imzaladı. Ayrıca iki ülkenin dışişleri bakanları, barış anlaşmasını parafladı. Taraflar, bu adımla çatışmaları sona erdirme ve tam normalleşmeye doğru ilerleme kararlılıklarını bir kez daha teyit etti.
EKONOMİK İLİŞKİLERDE TARİHİ DÖNÜM NOKTASI
Yıl boyunca karşılıklı güven artırıcı adımlar atıldı. Azerbaycan, Ermenistan'a gidecek yükler üzerindeki kısıtlamaları kaldırarak bölgesel ticaret ve ulaştırma hatlarının işlerlik kazanmasına katkı sağladı. Azerbaycan petrolünün Ermenistan'a ihracına başlanması, ekonomik ilişkiler açısından önemli bir eşik olarak kayda geçti. Normalleşme sürecinin ekonomik ve altyapı boyutunda ise 'Zengezur Koridoru' olarak da nitelendirilen Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) Projesi öne çıktı. Azerbaycan'ın ana karası ile Nahçıvan'ı birleştirecek, bölgesel ulaştırma ve ticaret bağlantılarını güçlendirmeyi hedefleyen TRIPP Projesi'nin 2026 yılında Ermenistan arazisinde inşa aşamasına geçmesi öngörülüyor.
SİYASİ VE DİPLOMATİK ALANDA RADİKAL DEĞİŞİMLER
Siyasi ve diplomatik alanda Karabağ meselesini çözmek için kurulan fakat yıllarca hiçbir sonuç elde edemeyen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Minsk Grubu'nun feshedilmesi, normalleşme sürecinin önemli unsurları arasında yer aldı. Bu adım, artık 'Karabağ sorunu' diye bir konunun kalmadığını, taraflar arasındaki sorunun ikili düzlemde ve doğrudan müzakereler yoluyla çözülmesi yaklaşımının benimsendiğini ortaya koydu. Yıl boyunca taraflar arasında yürütülen temaslarda sınırların belirlenmesi ve ulaştırma bağlantılarının açılması için müzakereler sürdürülürken sivil toplum kuruluşu temsilcilerinden oluşan gruplar, karşılıklı ziyaretler gerçekleştirdi.
2026'DA BEKLENEN KRİTİK ADIMLAR
Ermenistan'da 2026 yılında yapılması planlanan genel seçimler de sürecin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Seçimlerin ardından, Başbakan Paşinyan'ın liderliğindeki partinin yeniden iktidara gelmesi durumunda anayasa değişikliği sürecinin başlatılması gündeme gelebilecek. Bu kapsamda Ermenistan Anayasası'nda Azerbaycan'a yönelik toprak iddialarını içeren atıfların çıkarılması amacıyla referandum sürecinin başlatılması, barış anlaşmasının tamamlanması açısından kritik bir adım olarak öne çıkıyor. 2026 yılında normalleşme sürecinin daha ileri aşamaya taşınması hedefleniyor. Barış anlaşmasının nihai hale getirilmesi, sınırların hukuki olarak kesinleştirilmesi ve ekonomik işbirliğinin genişletilmesi, ilerleyen dönemin öncelikleri arasında bulunuyor. Enerji, ulaştırma ve ticaret alanlarında atılan adımların kapsamının genişletilmesiyle, iki ülke arasındaki ilişkilerin kalıcı barış temelinde şekillenmesi amaçlanıyor.
