Yaşlanmayla birlikte görülen hafif unutkanlıklar doğal karşılansa da, yeni bir araştırma bilişsel gerilemenin insan ömründe üç önemli 'kırılma noktası' olduğunu ortaya koydu. Nature Aging dergisinde yayımlanan çalışmaya göre; 57, 70 ve 78 yaşları, beyin yaşlanmasının en belirgin şekilde hızlandığı dönemler olarak tespit edildi. Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Barbara J. Sahakian ve uzun ömür uzmanı Dr. Sabine Donnai, bu yaşlardaki ani değişimlerin nedenlerini ve korunma yollarını detaylandırıyor.
57 YAŞ: FİZİKSEL DEĞİŞİM DÖNEMİ
57 yaş sonrasında beyin hacmindeki azalma belirginleşiyor. Sinir lifleri ağının zayıflamasıyla beynin bölgeler arası iletişimi yavaşlıyor. Uzmanlar bu durumu 'geniş bant internetin yavaşlamasına' benzetiyor. Bu dönemde özellikle menopoz süreci, hormonal değişimler ve orta yaş kilo alımı (obezite), beyne giden besin desteğini azaltarak iltihaplanmayı (enflamasyon) tetikliyor.
70 YAŞ: EMEKLİLİK ETKİSİ
Bu evrede düşünme ve öğrenmeden sorumlu bölgelerde 'kortikal incelme' ve 'tau' proteinlerinin birikimi görülüyor. Prof. Sahakian, bu dönemi 'emeklilik etkisi' olarak adlandırıyor. Zihinsel uyarımın azalması ve 'nasıl olsa tecrübeliyim' diyerek yeni zorluklardan kaçınmak, sinir yollarının hızla körelmesine neden oluyor.
78 YAŞ: YAŞA BAĞLI HASARLARA KARŞI DİRENÇ
Beyin hacmi ve kan akışının iyice azaldığı bu dönemde, kişinin çocukluktan itibaren biriktirdiği 'bilişsel rezervler' devreye giriyor. Bu rezervi güçlü olanlar, yaşa bağlı hasarlara karşı daha dirençli kalıyor. Uzmanlar, bilişsel gerilemenin kader olmadığını, yaşam tarzı değişikliklerinin riskin yüzde 90'ını belirlediğini vurguluyor.
KORUNMAK İÇİN ALTIN TAVSİYELER
Dr. Sabine Donnai, 'Vücudumuzdaki her şey hayatta kalmak için programlanmıştır. İyi beslenme, fiziksel aktivite ve kaliteli uyku ile desteklendiğinde, yaşlanmayla ilişkilendirdiğimiz biyolojik gerilemeyi kabul etmek zorunda değiliz' diyerek erken teşhis ve yaşam tarzı değişikliğinin önemine dikkat çekti. Uzmanlar, zihin sağlığı için şimdi harekete geçilmesi gerektiğini belirtiyor.
