CERN, gelecekteki parçacık fiziğine yön vereceği düşünülen Future Circular Collider (FCC) projesi için önemli bir adım attı.
İLK DEFA ÖZEL FİNANSMAN
Laboratuvar, 72 yıllık tarihinde ilk kez özel bağışçılardan toplamda 1 milyar dolarlık bir finansman sağladı. Breakthrough Prize Foundation, Eric ve Wendy Schmidt Fonu ile milyarder iş insanları John Elkann ve Xavier Niel, 2025 yılının Aralık ayında projeye önemli katkılarda bulunacaklarını taahhüt etti. Bu destek, yaklaşık 18 milyar dolarlık toplam bütçeye sahip FCC projesi için büyük bir başlangıç niteliği taşıyor.
FCC NEDİR VE NE AMAÇLI?
FCC, CERN’in mevcut Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (LHC) potansiyel halefidir. CERN Genel Direktörü Fabiola Gianotti, bu özel bağışların laboratuvar tarihindeki bir ilk olduğunu, insanlığın evreni ve temel fiziği anlama yolculuğunda önemli bir dönüm noktası oluşturduğunu vurguladı. FCC, yerin yaklaşık 200 metre altında inşa edilecek ve 90.7 kilometrelik dev bir tünele sahip olacak; bu uzunluk LHC’nin neredeyse üç katına denk geliyor. Projenin bilimsel yol haritası iki aşamadan oluşuyor; ilk aşamada FCC-ee, yaklaşık bir milyon Higgs parçacığı üretecek ve bunları LHC’ye kıyasla 10 kat daha hassas bir şekilde inceleyecek. İkinci aşamada ise 2070’lerin başında faaliyete geçmesi planlanan FCC-hh, protonları 85 TeV enerjide çarpıştırarak yeni parçacıkların izini sürecek ve yüzyılın sonuna kadar keşiflere kapı aralayacak.
