Birleşmiş Milletler iklim zirvesi COP30, Brezilya'nın Belém kentinde fosil yakıtların aşamalı olarak kaldırılmasına yönelik herhangi bir yol haritası belirlemeden sona erdi. Nihai metin, 'boş anlaşma' ve 'ahlaki başarısızlık' olarak nitelendirilen eleştirilere yol açtı.
ABD'NİN ÇEKİLMESİ VE PETROL DEVLETLERİNİN DİRENİŞİ
ABD Başkanı Donald Trump'ın iklim değişikliğini 'dolandırıcılık' olarak tanımlaması ve uluslararası iklim müzakerelerinden çekilmesi, siyasi ve finansal bir boşluk yarattı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ekonomileri fosil yakıt üretimine bağımlı ülkeler, fosil yakıtların aşamalı olarak kaldırılmasına yönelik herhangi bir hedefe veya yol haritasına açıkça karşı çıktı. COP30'un bitmesine bir gün kala, AB son metni onaylamama tehdidinde bulundu, ancak nihayetinde diğer seçeneği görmediği için metni destekledi.
AB'NİN MÜCADELESİ VE BRICS CEPHESİ
27 üyeli blok, 1,5°C sınırını koruma ve fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünü sürdürdü. Avrupa Komisyonu İklim Eyleminden Sorumlu Üyesi Wopke Hoekstra, 'Mükemmel değil ama doğru yönde atılmış büyük bir adım. AB, iklim eyleminde iddia için mücadele ederek birlik içinde durdu' dedi. Hollandalı Milletvekili Mohammed Chahim, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'nın çıtayı yüksek tuttuğunu ve AB'nin iddialı ülkeler koalisyonuna öncülük etme niyetiyle COP'a geldiğini belirtti. Ancak, uluslararası düzendeki mevcut parçalanma başarıyı engelledi. Chahim, 'Petrol devletlerinden gelen direniş çok büyüktü ve jeopolitik dengeler açıkça değişti. Birleşik Krallık ile birlikte, AB herhangi bir iddiayı kurtarmak için akıntıya karşı kürek çekmek zorunda kaldı' diyerek, fosil yakıtların aşamalı olarak kaldırılmasında kararlı şekilde hareket etmeye karşı çıkan bir BRICS cephesine atıfta bulundu.
BİLİMİ VE HUKUKU GÖZ ARDI EDEN SONUÇ
Eski ABD Başkan Yardımcısı Al Gore, petrodevletlerin şiddetli muhalefetinin fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritasının geliştirilmesini engellediğini ifade etti. İrlanda İklim, Çevre ve Enerji Bakanı Darragh O'Brien, nihai metni desteklemenin 'hafife alınarak yapılan bir seçim olmadığını' söyledi ve fosil yakıtların aşamalı olarak kaldırılmasına yönelek güvenilir bir yol haritasının olmamasından duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi'nin İklim ve Enerji Programı Direktörü Nikki Reisch, COP'un sonucunun, fosil yakıtları gömmek ve 'kirletenleri ödetmek' için bir geçiş planı üzerinde anlaşma yönündeki bilim ve hukuk çağrılarını görmezden gelen 'boş bir anlaşma' olduğunu belirtti. Çatışma ve Çevre Gözlemevi Direktörü Doug Weir ise nihai metni, iklim değişikliğinin en kötü etkileriyle karşı karşıya olan topluluklar için 'ahlaki bir başarısızlık' olarak nitelendirdi.
