HABER MERKEZİ - Deprem tespitinde kullanılan sismik sistemler, artık yeni bir işlev kazanıyor. Araştırmacılar, Science dergisinde yayımlanan bir çalışmada, sismik ağların yalnızca yer sarsıntılarını değil, atmosfere hipersonik hızlarla giren uzay çöplerinin yarattığı sonik patlamaları da algılayabileceğini ortaya koydu.
UZAY TRAFİĞİNE YENİ BİR ÇÖZÜM
Artan uydu ve uzay aracı trafiği göz önüne alındığında, bu yeni yöntem, gezegen bilimi ile uzay güvenliği arasında yenilikçi bir köprü işlevi görebilir. Yöntemin temelinde, ses hızını aşan hareket eden cisimlerin oluşturduğu akustik şok dalgaları yer alıyor. Atmosfere giren bir uzay aracı, ilerlerken güçlü bir sonik patlama meydana getiriyor ve bu dalgalar yere ulaştığında sismometreler tarafından kaydedilen düşük frekanslı titreşimler oluşturuyor.
GÜNEY KALİFORNİYA'DA ÖNEMLİ BULGULAR
Gezegen sismoloğu Constantinos Charalambous ve Johns Hopkins Üniversitesi’nden Benjamin Fernando, ABD’nin güneybatısında bulunan 100’den fazla yer tabanlı sensörden elde edilen verileri kullanarak, Nisan 2024’te Çin’in Shenzhou-15 uzay aracından kopan parçaların atmosfere girişini geriye dönük olarak inceledi. Olay sırasında oluşan şok dalgası, geniş bir bölgede milyonlarca insanın yaşadığı alanlardan geçti ve bu, sismik ağlarda belirgin bir iz bıraktı. Uzay çöplerinin takibi genellikle radar ve optik teleskoplarla yapılırken, bu yeni yöntem, enkaz atmosferin üst katmanlarında yanmaya başladığında izini kaybetmeden önce önemli veriler sunabiliyor. Bu çalışma, acil durum ekiplerinin olası düşme alanlarına yönlendirilmesine yardımcı olabilecek değerli bilgiler sağlayabilir. Ancak bu yöntem, bir erken uyarı sistemi olarak tasarlanmamıştır. Atmosfere giren bir cisim, ürettiği sesten daha hızlı hareket ettiğinden, sonik patlamayı duymadan önce cismi görmek ve etkilenmek mümkün olmuyor.
