Çin, dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı olması hedeflenen devasa bilim projesi Dairesel Elektron-Pozitron Çarpıştırıcısı'nı (CEPC) durdurma kararı aldı. Yaklaşık 100 kilometre uzunluğunda planlanan proje, maliyet ve önceliklendirme değişiklikleri nedeniyle ülkenin 2026-2030 dönemini kapsayan yeni beş yıllık kalkınma planına dahil edilmedi.
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nı Geride Bırakacaktı
Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü'nün (CERN) 2012'deki Higgs bozonu keşfinin ardından başlatılan CEPC projesi, tamamlandığında 27 kilometrelik uzunluğuyla halihazırda dünyanın en büyük hızlandırıcısı olan CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nı (LHC) geride bırakacaktı. Projenin tahmini maliyetinin yaklaşık 5,1 milyar dolar olduğu belirtiliyor.
Yeni Planlamalar ve Alternatifler
Çin Yüksek Enerji Fiziği Enstitüsü'nden Wang Yifan, projenin yeni kalkınma planında öncelikli yatırımlar arasına alınmadığını doğruladı. Wang, CEPC için yeni bir teklifin 2030 yılında yeniden sunulmasının planlandığını açıkladı. Haberde, projeden çekilmenin temel nedeninin yüksek maliyet ve kaynak gereksinimi olduğu ifade edilirken, Avrupa'da planlanan Gelecek Dairesel Çarpıştırıcı (FCC) projesinin hala gündemde olduğu ve Çinli fizikçilerin bu çalışmalara dahil olabileceği belirtildi. Mevcut LHC sisteminin 2040'lı yıllarda devre dışı bırakılması beklenirken, FCC projesine onay çıkması halinde yeni hızlandırıcının inşasına 2030'lu yıllarda başlanması öngörülüyor.
