Yeni yılın en kritik saatlerinde, İran ve komşu ülkelerin hava sahası uluslararası gerilimin merkezine oturdu. İran çevresindeki ABD üsleri boşaltılırken, İsrail'de sığınaklar açıldı ve ABD'ye ait tankerler aynı anda havalanmaya başladı. Tüm dünya, ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklayacağı bir saldırı haberini beklerken, Reuters'ın "24 saat içinde gerçekleşebilir" dediği operasyon aniden durduruldu.
Trump'ın Geri Adımının Arkasındaki Nedenler
ABD Başkanı Donald Trump, "İran'da ölümler durdu. İdam olmayacak. İyi duyumlar alıyoruz" şeklindeki açıklamasıyla, İran'a yönelik bir saldırının tüm hazırlıklarına rağmen aniden iptal edildiğini duyurdu. Bir gazetecinin "İran'a askeri müdahale masadan kalktı mı?" sorusuna ise "İyi duyumlar aldık. İzleyip göreceğiz" yanıtını verdi. Bu gelişmelerin ardından İran'ın kapalı olan hava sahası saatler sonra yeniden açıldı. Bölgede genel bir sakinlik hakim olsa da, havayolu şirketleri İran hava sahasını kullanmaktan kaçınmaya devam ediyor.
Büyük Kafa Karışıklığı ve Diplomatik Uyarılar
Trump'ın ani karar değişikliği, uluslararası alanda büyük bir şaşkınlığa yol açtı. The Wall Street Journal muhabirinin aktardığına göre, "büyük bir kafa karışıklığı hakim, kıdemli diplomatlar İran'da ne olacağını bilmiyor". Bu şaşkınlık, bölge geneline yayıldı. Beklenen saldırının rafa kaldırılmasıyla herkesin aklındaki ortak soru, "Saldırı neden gerçekleşmedi?" oldu. The Wall Street Journal'a göre, ABD'nin İran'a operasyon yapacak yeterli askeri varlığa sahip olmadığı belirtildi. Venezuela'da konuşlanan ABD askeri gücünün, hem İran'a saldırıyı hem de olası bir karşı saldırıya karşı savunmayı aynı anda yürütecek kapasitede olmadığı vurgulandı. Uçak gemisi, jet uçakları, helikopterler ve elektronik sinyal bozucu uçaklar dahil olmak üzere Venezuela'da konuşlanan unsurların, İran sahasında olmadan büyük risk taşıdığı ifade edildi. ABD Deniz Kuvvetleri Amirali Daryl Caudle, "dünyanın herhangi bir yerinde operasyon yapmaya hazır olsalar da, bunun bir risk meselesi olduğunu" belirtti ve "göreve yönelik bir risk ve kuvvetlere yönelik bir risk olabileceğini" dile getirdi.
Askeri Risklerin Ötesinde Diplomatik Baskılar
ABD ordusunun emir verildiği takdirde saldırının gerçekleşeceğinin altını çizmesine rağmen, operasyonun taşıdığı risklerin Trump'ın tereddüt etmesine neden olduğu düşünülüyor. Ancak saldırının rafa kaldırılmasının tek nedeni askeri riskler değildi. Bölgedeki büyük ülkeler de ABD'nin İran'a bir saldırı düzenlemesini istemiyordu. The New York Times'ın haberine göre, Umman, Katar ve Suudi Arabistan, İran'da bir rejim değişikliğinin olası bir göç dalgası başlatarak dev bir krize yol açabileceği konusunda ABD'yi uyardı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da gerilimin doruğa çıktığı saatlerde İranlı mevkidaşıyla yaptığı görüşme dikkat çekti. Fidan, daha önce "İran'la anlaşma yapılmasını desteklediğini" belirtmişti. Türkiye dahil olmak üzere ABD üslerinin bulunduğu ülkelerin de ABD saldırısı halinde İran tarafından hedef ilan edilmesi, bu endişeleri daha da güçlendirdi. Trump için operasyonun yeterince riskli hale gelmesi, son olarak İran hükümetinin protestoları kontrol altına aldığını duyurmasıyla daha da olasılık dışı bir hale geldi. Trump, protestoların sembolü haline gelen eski İran Prensi Rıza Pehlevi için ise "iyi bir adam, ancak yeterince fazla destek sahibi olduğunu düşünmüyorum" değerlendirmesinde bulundu. ABD'nin dikkatle izlenen ve tüm dünyayı geren operasyonu bu şekilde başlamadan rafa kaldırıldı. Ancak bazı uzmanlar, bunun İran'ı hazırlıksız yakalamak için bir aldatmaca olabileceğini ve saldırının ilerleyen haftalarda gerçekleşebileceğini iddia ediyor. Trump bu iddiayı yalanlayan bir açıklama yapmamış olsa da, mevcut veriler olası bir saldırının şimdilik rafa kaldırıldığı yönünde.
