ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması şartıyla sağlanan geçici ateşkes kararının ardından, boğazdan geçiş yapmayı bekleyen gemilerle ilgili kritik bir bekleyiş sürüyor. Bloomberg'in haberine göre, bu ateşkesin temel amaçlarından biri, Basra Körfezi'nde mahsur kalan 800'den fazla geminin tahliyesi için bir fırsat penceresi yaratmak.
Körfez trafiği durma noktasına geldi
Birçok saldırı sonrası denizcilerin ve yüklerinin güvenliğinin garanti edilememesi nedeniyle gemiler, her iki tarafta da beklemek zorunda kaldı. Bu durum, ticari gemi trafiğini neredeyse tamamen durma noktasına getirdi. 28 Şubat'ta ABD/İsrail ile İran arasındaki savaşın başlamasının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi geçişlerinde ciddi bir düşüş yaşandı. İran, diplomatik müzakereler veya ödeme karşılığında sınırlı sayıda gemiye geçiş izni vermeye başlamıştı.
Hürmüz Boğazı: Baskı ve pazarlık noktası
Küresel ticaretin kalbinde yer alan Hürmüz Boğazı, ateşkes sürecinde hem bir baskı unsuru hem de bir pazarlık kozu olarak öne çıktı. Savaş döneminde boğaz tamamen kapanmasa da, trafik büyük ölçüde İran'ın belirlediği koridorlardan ve sadece 'seçilmiş gemilerle' ilerledi. Şubat ayında günlük ortalama 129 gemi geçiş yaparken, savaşın ardından bu oran yüzde 95'e varan bir düşüş gösterdi. 5, 6 ve 7 Nisan tarihlerinde sırasıyla 14, 6 ve 11 gemi geçiş yapabildi. Birçok gemi ise yükleriyle birlikte Basra Körfezi'nde sıkışmış durumda kaldı.
Hürmüz Boğazı'nın geleceği için 3 senaryo
Hürmüz Boğazı'nın geleceğine dair üç farklı hukuki, jeopolitik ve askeri senaryo öne çıkıyor: 1. **Ateşkes:** Olası bir ateşkesle İran, Trump'ın boğazın yeniden açılması taleplerine geçici de olsa uyum sağlayabilir. Bu durumda İran'ın yabancı gemilerden geçiş ücreti talep etmesi bekleniyor. 2. **ABD'nin Kara Operasyonu:** ABD'nin mevcut hava ve füze saldırılarını bir kara operasyonuna dönüştürmesi. Körfez'e konuşlandırılan 5 bin ek ABD askeriyle birlikte bölgedeki toplam Amerikan askeri sayısının 50 bine ulaşması, bu ihtimali güçlendiriyor. 3. **Savaş Biter, Boğaz Kapalı Kalır:** ABD'nin savaşı sonlandırmasına rağmen boğazdan güvenli geçişin sağlanamaması. Bu senaryoda BM üyesi ülkelere boğaz güvenliğini sağlama yetkisi verilebilir. Eğer ABD ve İran arasındaki çıkmaz sürer ve Trump güçlerini çekerse, bu durum "son çare" olarak görülebilir.
