İran merkezli artan gerilim, küresel piyasalarda enerjinin ardından tarım sektörünü de kritik bir eşiğe getirdi. Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik aksamalar, gübreden pirince, şekerden buğdaya kadar temel gıda maddelerinin sevkiyatını yavaşlatırken, navlun ve sigorta maliyetlerinde ciddi artışlara yol açıyor. Pandemi sonrası toparlanmaya çalışan tedarik zincirleri, şimdi de 'savaş primi' baskısı altında arz konusunda büyük bir sınav veriyor.
Küresel Tarım Ticaretinin Kalbi Tehlikede
Küresel tarım ticaretinin ana arterlerinden biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki riskler, gemileri alternatif rotalar izlemeye zorluyor. Bu durum, özellikle Körfez ülkelerinin büyük ölçüde güvendiği ithal buğday sevkiyatlarında teslim sürelerini haftalarca uzatıyor. Mısır piyasası orta düzeyde risk taşırken, soya fasulyesi ise artan gübre ve enerji maliyetleri nedeniyle dolaylı olarak etkileniyor.
Ürün Gruplarına Göre Kırılganlık Artıyor
Ekonomim'den Evrim Küçük'ün analizine göre, tarım piyasalarındaki bu kırılganlık ürün gruplarına göre farklılık gösteriyor:
GÜBRE STOKLARI AZALIYOR, MALİYETLER YÜKSELİYOR
Küresel azotlu gübre arzının yaklaşık yarısını sağlayan Körfez bölgesindeki aksamalar, mısır ve buğday gibi temel ürünlerin üretim maliyetlerini doğrudan artırıyor. Bu durum, çiftçiler için girdi maliyetlerinin artması anlamına geliyor.
ŞEKER FİYATLARI ZİRVE YAPTI
Rafine şeker primleri ton başına 107 dolara ulaşarak rekor seviyeye çıktı. Dubai'deki büyük rafinerilerin ham madde tedarikinde yaşadığı zorluklar, piyasadaki arzı önemli ölçüde daraltıyor.
PİRİNÇ SEVKİYATLARI DURMA NOKTASINDA
Yaklaşık 400 bin ton Hint basmati pirinci limanlarda beklerken, navlun fiyatlarının iki katına çıkması yeni sözleşmeleri sekteye uğratıyor. Bu durum, özellikle pirinç ithalatına bağımlı ülkeler için ciddi bir endişe kaynağı.
BUĞDAY FİYATLARINDA OYNAKLIK RİSKİ
Chicago vadeli işlemlerinde kile başına 5,7 dolar seviyelerinde seyreden buğday fiyatları, transit sürelerinin uzamasıyla birlikte büyük bir oynaklık riski taşıyor. Bu durum, piyasa öngörülerini zorlaştırıyor.
ASKERİ HAREKETLİLİK TİCARİ KORİDORLARI KAPATTI
Bölgedeki askeri hareketlilik, ticari koridorları da olumsuz etkiliyor. Rusya, artan güvenlik riskleri ve yükselen sigorta maliyetleri nedeniyle İran'a yönelik buğday sevkiyatlarını geçici olarak askıya aldığını duyurdu. Karadeniz ve Hazar hattındaki yüklemelerin durması, bölgedeki gıda arz güvenliğine dair endişeleri daha da artırıyor.
BİYOYAKIT TALEBİ GIDA STOKLARINI DARALTIYOR
Yükselen petrol fiyatları, enerji piyasasının ötesinde bir etki yaratarak biyoyakıt talebini tetikliyor. Bu durum, bitkisel yağ ve şeker gibi ürünlerin gıda dışı sanayi kullanımlarına kaymasına neden oluyor. Sonuç olarak, gıda amaçlı kullanım için ayrılan stoklar daralıyor ve küresel gıda enflasyonuna yeni bir baskı unsuru ekleniyor.
