ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarıyla gündeme gelen İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in hayatı ve ölümü, uluslararası kamuoyunda geniş yankı buldu. Trump'ın "Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldü" şeklindeki iddiası, ülkedeki resmi duyurularla birlikte dikkat çekici bir gelişme olarak kayıtlara geçti. İran devlet televizyonu, "İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı" ifadelerini kullanırken, Hamaney'in ölümü üzerine ülkede 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan edildiği bildirildi.
86 YILLIK YAŞAM VE SİYASİ KARİYER
Ayetullah Ali Hamaney, 19 Nisan 1939'da Meşhed kentinde dünyaya geldi. Yoksul bir ailenin çocuğu olarak büyüyen Hamaney, Meşhed ve Kum kentlerinde dini eğitim aldı. 1962'de Ayetullah Humeyni'nin Şah'a karşı başlattığı harekete katılan Hamaney, bu süreçte çeşitli dönemlerde tutuklandı ve sürgüne gönderildi. 1989'dan bu yana ülkenin en üst makamı olan "Rehber" olarak görev yapan Hamaney, yaklaşık 37 yıl boyunca İran siyasetine yön verdi. Bir din adamı olmasına rağmen geniş bir entelektüel yelpazeye sahip olan Hamaney, Rus ve Amerikan edebiyatından etkilenmiş, Victor Hugo'nun eserlerini takdir etmiştir.
BOMBALI SALDIRI VE CUMHURBAŞKANLIĞI DÖNEMİ
Hamaney, 27 Haziran 1981'de Tahran Ebuzer Camisi'nde düzenlenen bombalı saldırıdan ağır yaralı olarak kurtuldu. Ekim 1981'de ülkenin 3. Cumhurbaşkanı seçilen Hamaney, 1985'te de ikinci kez cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. 3 Haziran 1989'da Ayetullah Humeyni'nin vefatının ardından, Uzmanlar Meclisi tarafından "Rehber" olarak seçildi. Yönetimi boyunca Batı karşıtlığıyla bilinen Hamaney, Rusya ve Çin ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. Orta Doğu'da politikalarıyla güç dengelerini şekillendiren Hamaney, ülkenin nükleer programının geliştirilmesinde de belirleyici bir rol üstlendi. İç siyasette sert bir tutum sergileyen Hamaney yönetimi, reformlara mesafeli bir duruş sergilemişti.
PRAGMATİST İDEOLOG VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER
Pragmatist bir ideolog olarak tanımlanan Hamaney, Irak'ta ABD ile diyaloğu savunurken, 2015'te İran'ın nükleer programına kısıtlamalar getirilmesi karşılığında yaptırımlardan muafiyet sağlayan uluslararası nükleer anlaşmasını onayladı. İran Devrim Muhafızları'na yakın Fars Haber Ajansı, ABD-İsrail saldırılarında Hamaney'in aile bireylerinden bazılarının hayatını kaybettiğini doğruladı. Bu saldırıların ardından İran'da yas ve protesto gösterileri düzenlenirken, danışmanı Muhammed Muhbir, Anayasa'nın 111. maddesine göre yeni liderin belirlenmesi sürecinin başladığını açıkladı.
