Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), döviz kurundaki dalgalanmaları kontrol altına almak amacıyla bugüne dek yaklaşık 41 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleştirdi. Bu müdahalelerin ardından kullanılabilir döviz rezervlerinin kritik seviyelere yaklaşması üzerine, önce yabancı ülke tahvilleri satıldı, ardından 60 ton altın dövize çevrilerek piyasaya sürüldü. Son olarak ise yerel bankalarla döviz-TL takas (swap) işlemlerine yeniden başlanması dikkat çekti.
'Emanet' Doların Riskleri Ortaya Çıkıyor
TCMB'nin dün başlattığı ihalede yerel bankalardan 8.26 milyar dolar borç alınırken, karşılığında 367.5 milyar TL borç verildi. Swap mekanizmasıyla elde edilen döviz, 'emanet' niteliği taşıyor. Bu kaynakların kur müdahalelerinde kullanılması, brüt rezervleri yüksek gösterse de swap hariç net rezervlerde hızlı bir erimeye yol açabiliyor. Bu durum, rezerv kalitesini düşürürken kur üzerindeki baskıyı artırma potansiyeli taşıyor. Türkiye'de daha önce de swap hariç net rezervlerin -60 milyar dolara yaklaştığı dönemler yaşanmıştı. 2019-2020 dönemindeki rezerv satışları '128 milyar dolar' tartışmalarına neden olurken, 2021 kur krizi sırasında rezerv kaybını önlemek amacıyla Kur Korumalı Mevduat (KKM) sistemi devreye alınmıştı.
Ekonomistler Uyarıyor: Risk Daha Yüksek
Ekonomist Tunç Şatıroğlu, mevcut durumun geçmişe kıyasla daha büyük riskler barındırdığını belirtiyor. Şatıroğlu, geçmişte yaşanan benzer rezerv satışlarına dikkat çekerek, "Bugün swap hariç net rezervin sıfıra yaklaşması halinde risk ciddi biçimde artar. Siyasi cephede Mansur Yavaş, mutlak butlan tartışmaları ya da Özgür Özel’e ilişkin olası olumsuz gelişmeler, daha güçlü bir döviz talebi yaratabilir. Bu durumda rezervlerin -55 milyar doların da altına gerilemesi, dolara müdahaleyi imkânsız hale getirebilir" uyarısında bulundu. Savaşın ilk iki haftasında da TCMB'nin TL'yi korumak amacıyla elindeki yabancı ülke tahvil stokunu satarak döviz likiditesini artırma stratejisi izlediği biliniyor. İngiliz Financial Times gazetesi, TCMB'nin 27 Şubat'tan bu yana döviz rezervlerinden 22 milyar dolarlık yabancı devlet tahvili sattığını bildirmişti.
