Soğuk Savaş'ın tansiyonlu günlerinde bile nükleer silahlanmayı kontrol altına almak için masaya oturan ABD ve Rusya, şimdi kritik bir anlaşmanın sonuna yaklaşıyor. The Week dergisinin haberine göre, iki süper gücün imzaladığı son silah kontrol anlaşması olan New START, 5 Şubat 2026 tarihinde sona erecek. Ancak hem Washington hem de Moskova'dan anlaşmanın yerine geçecek yeni bir düzenleme için henüz somut bir adım atılmadığı belirtiliyor.
TRUMP'TAN FARKLI BİR YAKLAŞIM
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçtiğimiz Eylül ayında nükleer başlık sayılarını 1.550 ile sınırlayan New START limitlerine 12 ay daha karşılıklı uyulması yönünde bir teklifte bulunmuştu. Bu öneriye henüz resmi bir yanıt vermeyen ABD Başkanı Donald Trump ise The New York Times'a verdiği röportajda, anlaşmanın süresinin dolması halinde daha iyi bir anlaşma yapacaklarını dile getirdi. Batılı güvenlik analistleri ise Putin'in teklifi konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bazıları, anlaşmanın sürmesinin yeni bir yol haritası çizmek için zaman kazandıracağını düşünürken, bazıları ise Rusya'nın New START kapsamına girmeyen yeni silahlarını geliştirmesine alan açacağını savunuyor. Ayrıca, Rusya'nın 2023'ten beri denetçileri kabul etmemesi, şeffaflık konusunda ciddi endişeler doğuruyor.
NÜKLEER BAŞLIKLARDA BÜYÜK PAY
Dünyadaki nükleer başlıkların yaklaşık yüzde 87'si hala ABD ve Rusya'nın elinde bulunuyor. Amerikan Bilim İnsanları Federasyonu (FAS) verilerine göre, Rusya'da yaklaşık 5.459, ABD'de ise yaklaşık 5.177 nükleer başlık mevcut. Hızla nükleer gücünü artıran Çin'in ise yaklaşık 600 başlığa sahip olduğu ve 2030 yılına kadar bu sayının binin üzerine çıkmasının beklendiği Pentagon tarafından öngörülüyor.
ÇİN İLE MÜZAKERE ÇIKMAZI
Trump yönetimi, yeni bir anlaşmaya Çin'in de dahil edilmesini şart koşarken, Pekin bu talebi 'gerçek dışı' diyerek reddediyor. Rusya ise sürece İngiltere ve Fransa gibi NATO üyelerinin de dahil olmasını istiyor, bu da müzakereleri karmaşık bir çıkmaza sürüklüyor. Eski Rus müzakereci Nikolai Sokov, mevcut atmosferde çok taraflı bir nükleer anlaşmanın zor olduğunu ve önceliğin yanlışlıkla çıkabilecek bir nükleer savaşı önleyecek risk azaltma önlemlerine verilmesi gerektiğini belirtiyor. New START, ABD ve Rusya arasındaki yürürlükteki son nükleer anlaşma olup, uzun menzilli nükleer silah başlıkları ve füzeler üzerinde kısıtlamalar getiriyor.
