Derin okyanus tabanlarında güneş ışığı olmadan oksijen üretildiği iddia edilen 'karanlık oksijen' olgusu, yaşamın oluşumuna dair yerleşik kabulleri sarsmaya hazırlanıyor. İskoçya Deniz Bilimleri Derneği'nden Profesör Andrew Sweetman liderliğindeki ekip, bu tartışmalı bulguları teyit etmek için Pasifik Okyanusu'nun 11 kilometre derinliğine inecek kapsamlı bir proje başlattı.
2 MİLYON STERLİNLİK DEV PROJE
Japonya merkezli Nippon Foundation tarafından 2 milyon sterlinle desteklenen üç yıllık proje kapsamında, yüzey basıncının 1200 katına dayanıklı 'Alisa' ve 'Kaia' isimli iki özel deniz aracı geliştirildi. Profesör Sweetman'ın 2024 yılında Nature Geoscience'ta yayımlanan çalışması, okyanus tabanındaki patates büyüklüğündeki polimetalik nodüllerin deniz suyunu doğal bir elektroliz süreciyle hidrojen ve oksijene ayırabildiğini öne sürmüştü.
BİLİM DÜNYASINDA TARTIŞMA YARATTI
Hawaii ile Meksika arasındaki Clarion-Clipperton Bölgesi'nde yapılan 65 deneyin yüzde 90'ında oksijen üretimi gözlemlenirken, bazı bilim insanları bu sonuçların cihazlardaki hava kabarcıklarından kaynaklanabileceğini savunuyor. Başlangıçta araştırmayı destekleyen derin deniz madenciliği şirketi The Metals Company de bulgulara karşı çıkan bir makale yayımlayarak tespit edilen oksijenin yüzeyden taşınmış olabileceğini iddia etti.
EKOLOJİK DENGE VE UZAY ARAŞTIRMALARI İÇİN DÖNÜM NOKTASI
Elektrikli araç bataryaları için kritik öneme sahip manganez, nikel ve kobalt gibi metaller içeren bu nodüller, ticari madenciliğin hedefinde. Ancak 'karanlık oksijen'in varlığı doğrulanırsa, bu nodüllerin çıkarılmasının derin deniz ekosistemlerinde büyük bir ekolojik yıkıma yol açabileceği belirtiliyor. UNESCO tarafından desteklenen proje, ışık olmadan oksijen üretimi ihtimali nedeniyle NASA tarafından da yakından takip ediliyor. Bu keşif, dünya dışı gezegenlerdeki yaşam ihtimallerine dair teorileri kökten değiştirebilir. İlk seferin Mayıs ayında başlaması, ön sonuçların ise Haziran ayında kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.
