Uluslararası Uzay İstasyonu'nun (ISS) önümüzdeki yıllarda kontrollü bir şekilde atmosfere sokularak Güney Pasifik'e düşürülmesi planlanırken, Rusya'dan şaşırtıcı bir hamle geldi. Roscosmos, ISS'in Rus segmentini tamamen terk etmek yerine, bu modülleri ayırarak kendi bağımsız yörünge istasyonunun temeli haline getirmeyi hedefliyor.
ROSS projesinin detayları ortaya çıktı
Rusya, isteksiz de olsa kozmonotlarını 2028 yılına kadar ISS'te tutmayı kabul etmiş durumda. Bu tarihten sonra ise Roscosmos'un ana odağı, Rus Orbital Uzay İstasyonu (ROSS) adlı projeye kayacak. İlk planlar, 2027'den itibaren tamamen yeni modüllerin fırlatılması yönündeydi. Ancak Rusya Bilimler Akademisi'ne bağlı Biyomedikal Sorunlar Enstitüsü Direktörü Oleg Orlov'un son açıklamaları, bu stratejide önemli bir değişikliğe işaret ediyor. Orlov'a göre Roscosmos'un Bilimsel ve Teknik Konseyi, ROSS'un ISS'in Rus segmenti temel alınarak kurulmasını "en olası senaryo" olarak onayladı. Buna göre Rusya, halihazırda ISS'e bağlı modülleri koruyarak, istasyonun tamamen emekliye ayrılmasının ardından bu yapıyı ayıracak ve çekirdek modüllerin etrafına yeni bileşenler ekleyecek. ROSS'un ISS'ten 2030 sonrasında ayrılması ve kademeli olarak genişletilmesi planlanıyor.
Maliyet avantajı mı, mühendislik kabusu mu?
Bu revizyon, Rusya'nın uzay programının son yıllarda yaşadığı zorlukların bir sonucu olarak görülüyor. Ukrayna'nın işgali sonrası artan jeopolitik gerilimler, Rusya'nın uluslararası uzay iş birliklerini ve bütçesini ciddi şekilde etkiledi. Moskova daha önce 2024 sonrası ISS'ten çekilme tehdidinde bulunmuştu. Öte yandan, Rus segmentinin teknik durumu bu planın en tartışmalı yönünü oluşturuyor. Roscosmos, 2019'da Zvezda modülünde bir hava kaçağı tespit edildiğini açıklamıştı. Yirmi yılı aşkın süredir yörüngede bulunan ISS donanımı, yalnızca radyasyon ve mikrometeoritlere değil, aynı zamanda içeride biriken bakteri ve yıpranmaya da maruz kalmış durumda. Bu nedenle Rusya'nın "yeniden kullanma" planı, hem mühendislik hem de güvenlik açısından ne kadar sürdürülebilir olduğu konusunda ciddi soru işaretleri barındırıyor. ISS'in ömrü sona yaklaşırken, Rusya'nın eski ve sorunlu modüllerle yeni bir uzay istasyonu kurma fikri, kağıt üzerinde maliyet avantajı sunsa da, pratiğin çok daha zorlu olabileceğini şimdiden gösteriyor.
