ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırıların üzerinden 3 hafta geçerken, küresel enerji piyasalarında fiyatların sert dalgalanmaları sürüyor. Uluslararası referans kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, saldırılar öncesi 27 Şubat'ta 72,48 dolardan kapanmışken, son üç haftada keskin yükseliş ve düşüşler yaşandı. Özellikle 20 Mart'ta Brent petrolün fiyatı, 27 Şubat seviyesine kıyasla yüzde 46,8 artışla 106,4 dolara ulaşarak dikkat çekti.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ TEDARİĞİ VURDU
27 Şubat-20 Mart döneminde İran ile ABD-İsrail arasında artan askeri gerilim, Hürmüz Boğazı çevresinde bir deniz güvenliği krizine yol açtı. İran'ın bölgedeki tanker geçişlerini kısıtlamasıyla boğazdan geçen gemi sayısı ciddi şekilde azaldı ve birçok petrol tankeri beklemek zorunda kaldı. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin yapıldığı bu kritik noktadaki aksama, küresel enerji piyasalarını derinden etkiledi; bazı tankerler alternatif yöntemlerle veya 'gölge filo' denilen farklı bayraklı gemilerle geçiş yapmaya çalıştı. Saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart'ta jeopolitik endişelerle Brent petrol 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı, bu da önceki kapanışa göre yüzde 7,26'lık bir artış anlamına geliyordu.
LNG VE DOĞAL GAZ PİYASALARI DA SARSILDI
Savaşın etkileri sadece petrolle sınırlı kalmadı; sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve doğal gaz piyasaları da süreçten ciddi şekilde etkilendi. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar, Ras Laffan tesislerindeki üretimi saldırılar ve güvenlik riskleri nedeniyle durdurarak 'mücbir sebep' ilan etti, bu da küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir risk oluşturdu. Avrupa doğal gaz piyasasında, Hollanda merkezli TTF'de işlem gören kontratlar sert hareketler sergiledi; Nisan vadeli TTF kontratı, 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,9 avrodan kapanırken, 2 Mart'ta yüzde 39 artışla 44,5 avrodan tamamladı. 20 Mart'ta ise savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 85 artışla 59,2 avro seviyesine kadar yükseldi.
KÖMÜR FİYATLARI DA YUKARI YÖNLÜ HAREKET ETTİ
Kömür piyasasında da benzer bir eğilim gözlemlendi. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür nisan vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat'ta ton başına 118,5 dolar iken, 2 Mart'ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. Kontrat, 9 Mart'ta 143,8 dolara kadar çıkarak saldırılar sonrası en yüksek kapanışı yaptı. Üç haftalık sürecin sonunda, kömür fiyatları saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,9 artışla haftayı 135 dolardan tamamladı. Bu dalgalanmalar, jeopolitik gerilimlerin enerji piyasaları üzerindeki derin ve ani etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.
