Tüketiciler, ihtiyaçlarını karşılamak veya nakit sıkıntısını gidermek için sıklıkla tüketici kredilerine başvuruyor. Ancak, 100.000 TL'lik bir kredide sigorta ücreti kesildiğinde, tüketicinin eline sadece 84.424 TL geçiyor. Buna karşılık, geri ödeme miktarı 209.400 TL'ye yükseliyor; bu da kredinin toplam maliyetinin %100'ü aştığı anlamına geliyor. Bankaların haksız yere aldığı masraflar için ise 10 yıl içinde iade başvurusu yapılabiliyor. TÜKONFED (Tüketici Konfederasyonu) Bankacılık Komisyonu Başkanı Hüseyin Ölmez, tgrthaber.com'a krediler ve tüketici hakları konusunda kritik açıklamalarda bulundu.
KREDİ MASRAFLARINDAKİ GİZLİ TUZAKLAR
3 Ekim 2014'te yürürlüğe giren Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar hakkında Yönetmelik uyarınca, eski adı 'Kredi Dosya Masrafı' olan ücret, 'kredi tahsis ücreti' olarak değiştirildi. Yönetmeliğe göre, bankalar kredi miktarının binde 5'i oranında tahsis ücreti alabiliyor. Bu ücretin, kredi sözleşmesinde yazılması ve tüketiciye sözleşme imzalanmadan önce bildirilmesi zorunlu. Bunun yanı sıra, bazı bankaların istihbarat veya ekspertiz ücreti gibi ek masraflar aldığı da görülüyor. Özellikle konut kredilerinde yüksek ekspertiz ücretleriyle karşılaşılabiliyor; banka sadece ekspere ödenen ücreti tüketiciden alabilir.
KREDİ BAĞLANTILI SİGORTA VE MALİYET PATLAMASI
Tüketici Kredileri Yönetmeliği, 'Kredi Bağlantılı Sigorta' kavramını getirdi. Buna göre, bankalar Yargıtay'ın kredi güvencesi olarak kabul ettiği yaşam sigortasını da alabiliyor. Ancak, bankanın tüketiciye krediyi sigortalı veya sigortasız olarak isteyip istemediğini yazılı ve imzalı şekilde sorması gerekiyor. Somut bir örnekle, güncel 'avantajlı' bir kredi olarak sunulan 100.000 TL'lik kredinin maliyetini hesaplamak açıklayıcı olacaktır: 24 ay vadeli, %5,39 faiz oranlı (hayat sigortalı) bu kredide sigorta primi 15.576 TL, aylık ödeme 8.725 TL ve 24 ay sonra ödenecek toplam para 209.400 TL'dir. Sigorta ücreti krediden alındığında, tüketicinin eline 84.424 TL geçer, bu da maliyetin %100'ü aştığını gösterir.
İADE BAŞVURUSU VE TÜKETİCİNİN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER
Bankaların haksız aldığı masraf, faiz ve diğer giderlerde zaman aşımı süresi genel olarak 10 yıldır. Tüketiciler, binde 5'ten fazla tahsis ücreti veya yüksek faiz tahakkuku gibi durumlarda önce bankaya başvurmalı; reddedilirse, 2025 yılı için 149.000 TL'nin altındaki tutarlar için Tüketici Hakem Heyetleri'ne gidebilir. Kredi çekecek vatandaşların 'sessiz zam' tuzağına düşmemek için sözleşmede efektif faize dikkat etmeleri gerekiyor. Efektif faiz, gerçek yıllık maliyet oranını gösterir ve faiz, tahsis ücreti, sigorta primi gibi tüm masrafları içerir. Bu oranın sözleşmede yazılması zorunludur. Ayrıca, yaşam sigortası dışındaki konut veya eşya sigortaları için krediyi kullandıktan 15 gün sonra cayma hakkı bulunuyor. Tüketiciler, bankaların web sayfalarından maliyetleri karşılaştırmalı ve sosyal medyadaki düşük faiz tekliflerine karşı dikkatli olmalıdır.
