Sovyetler Birliği'nin Murmansk bölgesinde 1990'ların başında gerçekleştirdiği Kola Sondajı, yerin yaklaşık 12 kilometre altına ulaşarak dünyanın en derin kuyusu unvanını aldı. Ancak 180 dereceyi aşan sıcaklıklar ve kayaçların plastik benzeri bir yapıya dönüşmesi nedeniyle sondaj durduruldu. Bu seviyede ekipmanların çalışamaz hale gelmesi, projenin teknik sınırlarını gözler önüne serdi.
TEKNİK ENGELLER VE DURDURULAN PROJE
Jeologların ölçümlerine göre, derinlik arttıkça sıcaklık beklenenin çok üzerine çıktı ve matkap uçları erime noktasına yaklaştı. Kayaçların farklı davranışı, daha derine inilmesini imkânsız hale getirdi, bu da projenin resmen askıya alınmasına yol açtı. Fakat Kola Sondajı'nı küresel çapta ünlü yapan asıl unsur, sondaj sırasında kaydedilen sesler oldu.
'CEHENNEMİN SESİ' EFSANESİ VE BİLİMSEL GERÇEKLER
Sondajın en derin noktasına indirilen ısıya dayanıklı mikrofonlar, yer altından gelen yoğun ve düzensiz uğultular kaydetti. Bu sesler, bazı frekanslarda insan çığlıklarını andırdığı için medyada 'Cehennemin Sesi' başlığıyla yer aldı ve hızla bir efsaneye dönüştü. Bilim insanları, seslerin yüksek basınç altındaki kayaç hareketleri ve gaz boşalmalarından kaynaklanan akustik titreşimler olduğunu açıkladı. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla proje verilerinin kaybolması, kayıtların kaynağına dair net raporların yayımlanmasını engelledi.
JEOLOJİK KEŞİFLER VE GÜNÜMÜZDEKİ DURUM
Kola Sondajı, ses kayıtlarının yanı sıra önemli jeolojik bulgularla da dikkat çekti. Araştırmacılar, yerin 7 kilometre altında sıvı suya rastladı ve bunun yüzeyden sızmadığını, minerallerin içindeki hidrojen ve oksijenin yüksek basınç altında birleşmesiyle oluştuğunu tespit etti. Ayrıca derinliklerde mikroskobik fosil izlerinin bulunması, yaşamın sınırlarına dair kabulleri sorgulattı. Bugün, sondaj alanı tamamen terk edilmiş durumda ve 23 santimetre çapındaki kuyu, kalın bir çelik kapakla kapatılmış halde duruyor. Bu derinlik, insanlığın yerkabuğuna dair sınırlarını gösteren bir rekor olarak kabul ediliyor.
