Donald Trump'ın başkanlık dönemleri, Amerika Birleşik Devletleri'nin dış politikasında ve küresel çatışmalarda önemli değişimlere sahne oldu. İlk dönemi 20 Ocak 2017 ile 6 Ocak 2021 arasında gerçekleşen Trump'ın ikinci başkanlık dönemi ise 20 Ocak 2025'te başladı. İlk başkanlık döneminde ABD büyük çaplı yeni bir savaş başlatmasa da, devam eden operasyonlar sürdürüldü. Ancak ikinci döneminde Trump yönetiminin, insani hassasiyetleri ve uluslararası hukuku göz ardı eden daha sert askeri yaklaşımlar benimsediği görülüyor.
ORTA DOĞU'DA RADİKAL POLİTİKA DEĞİŞİKLİKLERİ
Trump'ın ilk döneminde, 6 Aralık 2017'de Kudüs'ün İsrail'in başkenti olarak tanınmasıyla ABD'nin dış politikasında köklü bir dönüşüm yaşandı. Bu karar, bölgedeki tansiyonu artırdı. 2018 ve 2019 yıllarında İsrail, Suriye'de İran altyapısını hedef alan operasyonlar düzenlerken, Gazze Şeridi'nde de şiddetli çatışmalar ve İsrail Ordusu'nun protestolara sert müdahaleleri kaydedildi. İsrail, Lübnan'dan sızma girişimlerini engellemek amacıyla Kuzey Kalkanı Operasyonu'nu yürüttü. ABD'nin 2019'da İsrail'in Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini tanıması da bölgedeki dengeleri değiştiren bir diğer gelişme oldu.
12 GÜN SAVAŞI VE KİTLESEL KAYIPLAR
Trump'ın ikinci başkanlık döneminde, İsrail ile İran arasındaki vekalet savaşları doğrudan bir çatışmaya dönüştü. 13-24 Haziran 2025 tarihleri arasında yaşanan ve "12 gün savaşı" olarak adlandırılan bu süreçte, İsrail İran'ın askeri liderlerini ve nükleer tesislerini hedef alan geniş çaplı hava saldırıları düzenledi. ABD'nin ağır bombardıman uçaklarıyla doğrudan destek verdiği bu savaşta, bin 335'ten fazla kişi hayatını kaybetti. Operasyonların ilk günlerinde bir ilkokulun da hedef alınması sonucu 165 çocuk yaşamını yitirdi, yaklaşık 100 çocuk ise ağır yaralandı. UNICEF'e göre, Orta Doğu genelinde yaklaşık 200 çocuk öldürüldü, bunlardan 181'i İran'da, yedisi Lübnan'da, üçü İsrail'de ve biri Kuveyt'te olmak üzere toplamda 200 çocuk hayatını kaybetti. Bu dönemde İsrail, 23 Şubat-1 Mart 2026 tarihlerinde Lübnan'da Hizbullah'a yönelik operasyonlar düzenledi ve Lübnan'ın başkenti Beyrut'un güney banliyölerine hava saldırıları gerçekleştirdi.
TRUMP'IN İLK DÖNEMİNDE ÖNE ÇIKAN OPERASYONLAR
Trump'ın ilk başkanlık döneminde ABD'nin dahil olduğu bazı önemli çatışma ve operasyonlar arasında Suriye rejimine karşı doğrudan askeri güç kullanımı, terör örgütü DAEŞ ile mücadele ve DAEŞ lideri Ebu Bekir el-Bağdadi'nin öldürülmesi yer alıyor. Ocak 2020'de İran ordusunun önemli isimlerinden Kasım Süleymani'ye yönelik drone saldırısı, ABD-İran gerilimini tırmandırdı. Ayrıca, Ocak 2017'de Yemen'de El-Kaide'ye yönelik baskınlar ve Somali ile Afganistan'da artan hava operasyonları da bu dönemin önemli olaylarındandı. Nisan 2017'de Afganistan'daki DAEŞ tünellerine karşı "bombaların anası" olarak bilinen MOAB'ın kullanılması da dikkat çekiciydi.
TRUMP'IN İKİNCİ DÖNEMİNDE YAŞANAN ŞOK GELİŞMELER
Trump'ın ikinci başkanlık döneminde, 15 Mart-6 Mayıs 2025 tarihleri arasında Yemen'de düzenlenen operasyonlarda yüzlerce Husi militanı öldürüldü. 25 Aralık 2025'te Nijerya'da Boko Haram'a karşı hava saldırıları gerçekleştirildi. 2025 yılı boyunca Venezuela çevresinde yürütülen operasyonlar, 3 Ocak 2026'da Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşinin kaçırılmasıyla sonuçlandı. En çarpıcı olaylardan biri ise 28 Şubat'ta İsrail ile birlikte İran'a düzenlenen "Destansı Öfke Operasyonu" oldu. Bu operasyonun ilk gününde İran lideri Hamaney'in de aralarında bulunduğu üst düzey yetkililer hayatını kaybetti.
SİVİL ÖLÜMLERDE ARTIŞ VE ULUSLARARASI TEPKİLER
Bağımsız gözlemci kuruluşların raporlarına göre, Trump'ın birinci döneminde hava saldırılarının artması ve angajman kurallarının gevşetilmesiyle sivil ölümlerinde önemli bir artış yaşandı. Airwars verileri, Irak ve Suriye'de koalisyon güçlerinin operasyonlarında 2017'de binlerce sivilin hayatını kaybettiğini gösteriyor. Brown Üniversitesi'nin "Costs of War" projesi, Trump döneminde Afganistan'daki hava saldırılarındaki sivil ölümlerinin yüzde 330 arttığını belirtiyor. Somali ve Yemen'deki operasyonlarda da ciddi sivil kayıpları yaşandığı rapor edildi. ABD'nin onayıyla İsrail'in Ekim 2023'te Gazze Şeridi'ne başlattığı saldırılarda ise toplam can kaybı 72 binin üzerine çıktı.
