Ukrayna'daki özel tüp bebek klinikleri, 2022'de Rusya'nın işgali başladığından beri askerlere 'kriyoprezervasyon' adı verilen hücre dondurma hizmeti sunuyor. Bu program sayesinde cephedeki kadın ve erkek askerler, çatışmalarda yaralanma, ölme veya üreme yetilerini kaybetme riskine karşı sperm ve yumurtalarını ücretsiz olarak dondurma imkanı buluyor. Uygulama, sevdiklerini geride bırakan ve bir daha dönemeyeceğini düşünen askerler tarafından büyük ilgi görüyor.
YASAL DÜZENLEME VE TEPKİLER
Ukrayna Parlamentosu, süreci düzenlemek ve devlet finansmanı sağlamak amacıyla yasal adımlar attı. Yasanın taslağına yardımcı olan Milletvekili Oksana Dmitrieva, 'Askerlerimiz geleceğimizi savunurken kendi geleceklerini kaybedebilirler; bu yüzden onlara çocuk yapma şansını vermek istedik. Bu onlara verilen bir destektir, böylece spermlerini daha sonra kullanabilirler' açıklamasını yaptı. Siyasetçilerin başlangıçtaki yasal mücadelesi, bağışçının ölümü halinde tüm örneklerin imha edilmesini öngören bir madde nedeniyle kamuoyunda büyük tepkiyle karşılandı. Bu durum, bir savaş dulunun kocasının dondurulmuş spermini kullanma çabasının engellenmesiyle gün yüzüne çıktı. Tepkilerin ardından yasada değişikliğe gidildi; artık askerlerin örnekleri ölümlerinden sonra üç yıla kadar ücretsiz saklanıyor ve eşleri tarafından önceden verilmiş yazılı onamla kullanılabiliyor.
DEMOGRAFİK KRİZ VE ASKERİN GÖZÜNDEN
Program aynı zamanda işgalden önce de var olan ancak en genç ve en sağlıklı erkeklerin savaşta ölmesiyle derinleşen demografik krize çözüm aramayı hedefliyor. Milyonlarca kadının mülteci olarak ülkeden ayrılması ve yaşam koşullarının zorluğu nedeniyle geri dönmemesi ise nüfus dengesini daha da sarsıyor. Ukrayna Ulusal Muhafızları'nda görev yapan 35 yaşındaki Maxim, eşinin ısrarıyla Kiev'deki bir kliniği ziyaret ederek sperm örneği bırakan askerlerden biri. Doğu cephesindeki mevzisinden telefonla konuşan Maxim, üreme sağlığı konusunun orduda daha açık konuşulması gerektiğini savunuyor. Ukraynalıların genetik özelliklerinin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirten asker, 'Erkeklerimiz ölüyor ve gen havuzumuz yok oluyor. Bu durum milletimizin hayatta kalmasıyla ilgili bir meseledir,' diye konuştu.
KLİNİKLERDEKİ SESSİZLİK VE BİR ANNENİN MÜCADELESİ
Kiev'deki devlet destekli Üreme Tıbbı Merkezi, Ocak ayından bu yana askerleri dondurulmuş sperm programına kabul etmeye başladı. Katılım henüz beklenen düzeyde olmasa da Merkez Direktörü Oksana Holikova, bilginin yayılmasıyla talebin artacağına inanıyor. Klinik koridorlarındaki sessizlik savaşın gizli yükünü açıkça sergiliyor; doğum yapan hasta sayısı savaşın başlangıcından bu yana yarı yarıya azalmış durumda. Katerina Malyshko ve eşi Vitaly için çocuk sahibi olma süreci savaşın yarattığı uykusuz geceler ve stres nedeniyle oldukça zorlu geçmişti. Geçtiğimiz kış kliniklerinde üç canlı embriyoları bulunan çift, transfer sürecine hazırlanırken Vitaly bir güdümlü bomba saldırısında hayatını kaybetti. Katerina, kocasını kaybetmenin derin acısını yaşarken kliniğin dondurulmuş embriyoları kullanmasına izin vermemesiyle hukuk mücadelesine girişmek zorunda kaldı. Altı ay süren duygusal bir sürecin ardından mahkeme Katerina lehine karar verdi. Katerina şu an kendisini bebek sahibi olamayacak kadar kırılgan hissetse de eşinin bebeğine sahip olma seçeneğinin elinde bulunmasını istiyor.
