ABD'nin Venezuela'ya yönelik gerçekleştirdiği ve "darbe" niteliği taşıyan operasyon, uluslararası barış ve güvenliği koruma konusunda küresel örgütlerin ve uluslararası hukukun yetersizliğini bir kez daha gözler önüne serdi. Dünyada şok etkisi yaratan bu gelişmeleri uzmanlar Milliyet'e değerlendirdi.
Bedeli ağır olacak bir müdahale
Dumlupınar Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Hüsamettin İnaç, Birleşmiş Milletler (BM) Antlaşması'nın nefsi müdafaa dışında bir ülkeye saldırıyı yasakladığını ve yapılanların hukuki bir zemini olmadığını belirtti. Trump'ın Venezuela'nın petrol ve doğalgazının ABD'ye ait olduğu veya bir "narko devlet" olduğu yönündeki iddialarının gerçeği yansıtmadığını vurgulayan İnaç, ortada hukuken meşru bir suçlama bulunmadığını ifade etti. İnaç, "Maduro ile can ve mal güvenliği karşılığında bir anlaşmaya varıldığı kanaatindeyim. Ancak bunun bedeli ağır olacak. Venezuela'nın petrolü, doğalgazı ve diğer kaynakları düşük bedellerle Amerika'nın kontrolü altına girecek." dedi.
Panama Kanalı'nı açan anahtar ve küresel ticaret
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler uzmanı Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, ABD saldırısına karşı içeride ciddi bir direniş olmamasını ve başkanlarının kendilerini teslim etmiş olmalarını, operasyonun CIA destekli olarak önceden planlandığına işaret olarak yorumladı. Trump'ın Çin büyükelçisi ile yaptığı görüşmeye dikkat çeken Kaynak, "Muhtemelen bir anlaşma yapılmış. Karşılığında ne verildiğine ayrıca bakmak lazım. Şimdi Çin'i takip etme zamanı. Venezuela, Panama'nın kilidini açan anahtar. Jeopolitiğin kalbi artık denizler, boğazlar ve kanallar. Panama, Bab-ül Mendep, Hürmüz, Süveyş, Malakka boğazlarına yani su geçişlerine dikkat etmek lazım." ifadelerini kullandı.
Kaynak gaspı için mazeret üretiliyor
Marmara Üniversitesi Uluslararası Hukuk Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hakkı Hakan Erkiner, ABD'nin Venezuela'da kuvvet kullanmasının BM Antlaşması'nın açık bir ihlali olduğunu ve egemenlik ile iç işlerine karışmama ilkesinin çiğnendiğini belirtti. Erkiner, Amerikan ekonomisinin içinde bulunduğu kriz ortamında, Venezuela'daki petrol kaynaklarının "bir nevi gasp edilmesi" için mazeretler üretildiğini savundu. BM Güvenlik Konseyi'nin etkili bir karar alamayacağını, veto mekanizması nedeniyle daimi üyelerin sistemi istediklerinde işletmediğini dile getiren Erkiner, "Sorun kural eksikliği değil, kuralların etkin olmaması. Gücü dengeleyecek bir karşılık olmadığı sürece uluslararası hukuk işlemiyor. Amerika bunu yaptı çünkü yapabiliyor." diye konuştu. Emekli büyükelçi Ümit Pamir ise bu durumun resmen bir ülkenin iç işlerine karışmak olduğunu ve başka bir ülkeye gidip oradan bir adamı çıkarmaya kalkmanın uluslararası ilişkilerde yeri olmadığını vurguladı. BM'nin de bu konuda bir şey yapmasının beklenmediğini, zira BM Güvenlik Konseyi'nde ABD'nin vetosunun bulunduğunu sözlerine ekledi.
