İsrail'in yönlendirmesiyle ABD'nin İran'a karşı başlattığı savaşın birinci ayını geride bırakırken, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı kapatmasıyla tetiklenen yakıt krizi, küresel enerji piyasalarında adeta bir "enerji pandemisi"ne dönüşüyor. Bu durum, ilk olarak Güneydoğu Asya ülkelerinde kendini hissettirirken, çözüm bulunamaması üzerine Batılı ülkelerde de kaos ortamı hakim olmaya başladı.
KOMŞULAR UCUZ YAKIT İÇİN AKIN EDİYOR
Artan yakıt fiyatlarına karşı İspanya, KDV indirimiyle müdahale etti. Bu adım, sınır bölgelerinde yaşayan Fransa ve Portekiz vatandaşlarının da ucuz yakıt bulmak amacıyla İspanya'ya akın etmesine neden oldu. Ortadoğu'daki çatışmaların tetiklediği küresel enerji krizi sonucunda, son bir ayda İspanya'da akaryakıt fiyatlarındaki artış yaklaşık yüzde 20'ye ulaştı. Hükümetin 20 Mart'ta aldığı ve 22 Mart'ta yürürlüğe giren kararname ile akaryakıttaki KDV oranı yüzde 21'den yüzde 10'a düşürülerek fiyatlar geri çekildi. Portekiz Maliye Bakanlığı da akaryakıttaki KDV indiriminin şimdilik "süresiz devam edeceğini" açıkladı.
FRANSA'DA KAMYONCULAR PARİS'İ KAPATTI
Avrupa'daki krizin en sert yansımalarından biri Fransa'da yaşandı. Başkent Paris'te kamyon şoförleri, hızla yükselen akaryakıt fiyatlarını protesto etmek amacıyla eylem düzenledi. Trafiği yavaşlatarak seslerini duyurmaya çalışan sürücüler, hükümetten destek ve sübvansiyon talep etti. Artan maliyetlerin taşımacılık sektörünü sürdürülemez hale getirdiği vurgulandı.
SOMALİ VE MISIR KARARTMAYA GİTTİ
Somali ve Mısır gibi ülkelerde ise halk doğrudan etkileniyor. Uzun kuyruklar, karartmalar ve enerji tasarrufu önlemleri günlük yaşamın bir parçası haline geldi. Kahire yönetimi, ticari işletmeler, restoranlar, alışveriş merkezleri, sinema ve tiyatrolar ile düğün salonlarının saat 21:00'de kapatılması yönünde önlemler aldı. Hükümet, perşembe ve cuma günleri ile resmi tatil ve bayram günlerinde kapanış saatinin 22:00 olacağını duyurdu. Somali'de savaş öncesinde litre fiyatı 0,65 dolar olan akaryakıt, saldırıların başlamasıyla 1,5 dolara kadar yükseldi. Artan fiyatlar nedeniyle özellikle toplu taşıma aracı olan "bajaaj (tuk tuk)" sürücüleri gösteriler düzenlerken, benzinliklerde uzun kuyruklar oluştu. Hükümetin aldığı önlemlerle yakıt fiyatlarında göreceli bir düşüş yaşandı.
FİLİPİNLER RUSYA'DAN PETROL ALDI
Krizden en çok etkilenen bölgelerden Güneydoğu Asya'da enerji ithalatının yaklaşık yüzde 90'ını dışarıdan karşılayan Filipinler, acil önlem olarak Rusya'dan 2,48 milyon varil ham petrol satın aldı. ABD'nin bölgedeki yakın müttefiklerinden Filipinler'de Ferdinand Marcos Jr. yönetimi, enerji arzını güvence altına almak için Çin ile tartışmalı Güney Çin Denizi'nde ortak enerji projelerini yeniden gündeme alabileceğinin sinyalini verdi. Bangladeş de savaşın yol açtığı yakıt ve enerji krizi nedeniyle kamu çalışanlarına ofislerinde elektrik ve yakıt tasarrufu yönünde talimatlar yayınladı.
1990'DAN SONRA EN KESKİN ARTIŞ
Öte yandan Brent petrol, mart ayı boyunca yaklaşık yüzde 60 artarak varil başına 116 dolar seviyesine ulaştı. Bu artış, 1990 Körfez Savaşı döneminden bu yana görülen en keskin yükseliş olarak kayda geçti. Uzmanlar, fiyatların daha da yukarı çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
