Türkiye'de akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların ardından yeniden gündeme gelen eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların pompa fiyatlarına daha sınırlı yansımasını sağlayarak akaryakıtta indirim beklentisini artırdı. Sistem, özellikle ani fiyat artışlarının tüketici üzerindeki etkisini azaltmayı hedefliyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışların bir kısmının vergi düzenlemesiyle dengelenmesini sağlayan bir mekanizma olarak biliniyor. Uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuru yükseldiğinde oluşacak zammın, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden yapılacak indirimle karşılanarak pompa fiyatlarına yansıyan artışın sınırlı kalması sağlanır. Bu uygulama, fiyat artışlarını dengeleyerek tüketici açısından fiili bir indirim etkisi oluşturabilir.
SİSTEM NASIL UYGULANACAK?
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre alınan kararla, jeopolitik gelişmeler nedeniyle petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlandırılması ve vatandaşın bütçesine yükünün azaltılması amacıyla eşel mobil sisteminin geçici olarak devreye alınması planlanıyor. Sistem, 2 Mart tarihi baz alınarak uygulanacak. Bu kapsamda petrol ürünlerinde fiyat artışı olması durumunda, artış tutarının yüzde 75’ine kadar olan kısmı ÖTV indirimi ile karşılanacak. Böylece pompa fiyatlarına yansıyan zam sınırlı kalırken, tüketici açısından akaryakıtta indirim etkisi oluşabilecek.
FİYATLAR DÜŞERSE NE OLACAK?
Akaryakıt fiyatlarının düşmesi durumunda ise azalışın yüzde 75’ine kadar ÖTV artırılabilecek. Ancak bu artış, 2 Mart tarihinde uygulanan ÖTV tutarını geçemeyecek. Sistem kapsamında akaryakıt fiyatlarında örneğin 10 liralık bir artış olması halinde bunun yalnızca 2,5 lirası pompa fiyatına yansıyacak. Kalan 7,5 liralık bölüm ise ÖTV ve buna bağlı KDV indirimi ile devlet tarafından karşılanacak. ÖTV indirimi ve KDV düzenlemesi sayesinde uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların akaryakıt ve LPG fiyatlarına daha sınırlı yansıması hedefleniyor.
