Amazon yağmur ormanlarında, milyonlarca yıl sonra ortaya çıkan 'hiper-tropikal' adlı yeni bir iklim türü, bölgenin ekosistemi için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Normalde nadir görülen uzun süreli kuraklıkların artık 'yeni normal' haline geleceği konusunda araştırmacılar uyarıda bulunuyor.
KURAKLIK SÜRELERİ UZUYOR, AĞAÇ ÖLÜMLERİ ARTIYOR
Bu yüzyılın sonuna kadar Amazon bölgesinde yılın 150 günü aşırı kurak geçebilir. Kuraklık dönemlerinde ağaç ölümlerinin yüzde 55 oranında arttığı gözlemlendi. Hayatta kalan ağaçlar ise kuraklık süresince atmosferden karbon çekmeyi durduruyor; bu durum 2015 ve 2023 yıllarındaki büyük kuraklıklarda acı bir şekilde tecrübe edildi.
EKOSİSTEM KENDİ NEMİNİ ÜRETEMİYOR
Hiper-tropikal iklim, geleneksel tropikal iklimin aksine, aşırı yüksek sıcaklıklar ve şiddetli kuraklık dönemleriyle karakterize ediliyor. Bu yeni modelde, yağmur ormanlarının ihtiyaç duyduğu düzenli yağış döngüsü kırılıyor ve bölge, bir ormandan ziyade kurak bir savana yapısına yaklaşıyor. Bilim insanları, ekosistemin artık kendi nemini üretemeyecek kadar ısındığını ve ağaçların karbon hapsetmek yerine, kuruma ve yangınlar yoluyla atmosfere devasa miktarda karbon saldığını vurguluyor.
KÜRESEL ETKİLERİ GERİ DÖNÜLEMEZ OLABİLİR
Bu değişim, sadece Amazonlar'ı değil, küresel hava akımlarını ve okyanus sirkülasyonlarını bozabilecek güçte bir enerji dengesizliği yaratıyor. Amazonlar, tüm gezegenin su döngüsünü ve yağış miktarını düzenliyor; ormanların bozulması, dünyanın en uzak noktalarında bile düzensiz yağışlara ve sıcaklık artışına neden olabilecek 'geri dönülemez' bir zincirleme reaksiyonu başlatabilir. Bilim insanları, Amazonlar'ın karbon emmeyi bırakıp karbon salmaya başlamasının, küresel ısınmayı kontrol edilemez bir seviyeye taşıyabileceği konusunda uyarıyor.
