Cenevre'de kritik görüşmeler: ABD ve Ukrayna, Rus işgalini sonlandırma yolunda ilerledi

İsviçre'nin Cenevre kentinde Pazar günü gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerin ardından ABD ve Ukrayna heyetleri, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalini sona erdirme konusunda ilerleme kaydettiklerini bildirdi. Görüşmelerin ana gündemi, ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna için sunduğu ve Moskova'ya karşı oldukça uzlaşmacı olarak algılanan barış planıydı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun başkanlığındaki ABD heyeti, görüşmeleri "çok verimli" olarak nitelendirdi ve "uzun zamandır en üretken günler" olduğunu belirtti. Rubio, "Bir şeyler başarabileceğimiz konusunda çok iyimserim" dedi. Üst düzey ABD'li diplomat, Ukraynalı mevkidaşıyla vardıkları uzlaşmanın detayları hakkında fazla bilgi vermezken, daha üst düzey yetkililerin Pazartesi günü ve sonrasında devam edecek müzakerelere dahil olması gerektiğini belirtti. Trump'ın, Ukrayna'nın planına yanıt vermesi için belirlediği Perşembe günkü son tarihi ise önemsizleştiren Rubio, yetkililerin en kısa sürede çatışmalara son verilmesini istediğini vurguladı. Rubio, "Burası çok hassas bir an" diyerek, bazı konuların dilsel olduğunu, bazılarının daha üst düzey kararlar ve istişareler gerektirdiğini, bazılarının ise daha fazla zamana ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Dört yıla yakın süredir devam eden Rus işgalini sona erdirmek amacıyla ABD tarafından hazırlanan 28 maddelik plan, Kiev ve Avrupa başkentlerinde endişelere yol açmıştı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ülkesinin egemenlik haklarını savunmak ile hayati önem taşıyan ABD desteğini sürdürmek arasında zor bir seçimle karşı karşıya kalabileceğini belirtmişti. Zelenski ayrıca, Ukraynalıların "evlerini her zaman savunacaklarını" dile getirmişti. Plan, Zelenski'nin defalarca reddettiği, büyük toprak parçalarından vazgeçme gibi birçok Rus talebini de içeriyor. Pazar akşamı görüşmelerin ardından Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Ukrayna heyetinin "temel endişeleri olan güvenlik garantileri, uzun vadeli ekonomik kalkınma, altyapı koruma, seyir özgürlüğü ve siyasi egemenliğin toplantı sırasında ayrıntılı olarak ele alındığını teyit ettiği" belirtildi. Beyaz Saray, değişikliğe uğrayan teklifin artık "ulusal çıkarlarını yansıttığını" ve "Ukrayna'nın hem kısa hem de uzun vadeli güvenliğini korumak için güvenilir ve uygulanabilir mekanizmalar" sağladığını ekledi. Ancak bu olumlu gelişmeler, Trump destekli orijinal anlaşmaya ilişkin endişeler arttıktan sonra geldi. ABD'li senatörlerden oluşan iki partili bir grup, Rubio'nun kendilerine Cumartesi günü planın Rusya'dan kaynaklandığını ve barış için ciddi bir çaba yerine Moskova'nın "bir istek listesi" olduğunu söylediğini aktardı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ise Trump ile konuştuğunu ve kilit Avrupa ülkelerinin anlaşabileceği bazı kısımlar olduğunu ancak üzerinde anlaşulamayan kısımlar da bulunduğunu açıkça belirtti. Merz, bir Alman medya kuruluşuna verdiği röportajda, "Ukrayna ile tam bir uyum içinde olduğumuzu, bu ülkenin egemenliğinin tehlikeye atılmaması gerektiğini kendisine söyledim" dedi. Rubio, ABD teklifini sürekli değişen "canlı bir belge" olarak nitelendirdi ve herhangi bir nihai ürünün Moskova'ya sunulması gerekeceğini, "açıkçası Rusların da burada söz hakkı olduğunu" belirtti. Bu iyimser değerlendirmeler, Trump'ın kendi açıklamalarıyla çelişiyordu. Görüşmeler başlamadan önce Trump, Ukrayna'yı ABD askeri yardımı için yeterince minnettar olmamakla eleştirirken, Rusya'yı eleştirmekten kaçınmıştı. Trump, Pazar sabahı sosyal medya hesabı Truth Social'da, "Ukrayna 'liderliği' çabalarımız için ZERo minnettarlık ifade etti ve Avrupa Rusya'dan petrol almaya devam ediyor" şeklinde bir paylaşım yaptı. Trump'ın paylaşımının ardından Zelenski, ABD öncülüğündeki güvenlik çabalarını överken, "Tüm diplomatik durumun özü, bu savaşı başlatanın Rusya, sadece Rusya olduğudur" vurgusunu yaptı. Zelenski, Telegram üzerinden yaptığı paylaşımda, "Ukrayna, Amerika Birleşik Devletleri'ne, her bir Amerikan kalbine ve şahsen Başkan Trump'a minnettardır" diye yazdı ve "Avrupa'daki herkese teşekkür ederiz" diye ekledi. Zelenski, "Ana hedefi unutmamak önemlidir: Rusya'nın savaşını durdurmak ve bir daha asla alevlenmesini önlemek" dedi.