DÜNYA
Yayınlanma : 14 Ocak 2026 17:42

Dev galaksi, kara deliği yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya

Dev galaksi, kara deliği yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya
Cambridge Üniversitesi'nin araştırmasına göre, GS-10578 galaksisi, merkezi kara deliğin etkisiyle yıldız oluşumunu durdurdu ve yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.

Cambridge Üniversitesi liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, resmi adı GS-10578 olan galaksiyi Büyük Patlama'dan yaklaşık 3 milyar yıl sonra gözlemledi. Galaksinin büyüklüğü ve yaşı göz önüne alındığında, aslında yeni yıldızlar üreterek en aktif döneminde olması gerekiyordu. Ancak yapılan veriler, galaksinin merkezindeki dev kara deliğin, galaksiyi içten içe kurutmak için bir 'kozmik bariyer' işlevi gördüğünü ortaya koydu.

Kozmik ölümün bin küçük darbesi

Bilim dünyasında uzun zamandır kabul edilen bir teoriye göre, bir galaksinin yıldız oluşumunu durdurması için başka bir galaksinin çarpışması gibi büyük bir felaket yaşanması gerekiyordu. Ancak GS-10578 üzerindeki incelemeler, bu galaksinin sakin bir şekilde dönen bir diske benzediğini ve herhangi bir çarpışma izi taşımadığını gösterdi. Araştırmacılar, bu durumu 'binlerce küçük darbeyle ölüm' olarak tanımlıyor.

Kara deliğin etkisi ve gaz tahliyesi

Merkezdeki süper kütleli kara delik, galaksinin ihtiyaç duyduğu soğuk gaz akımlarını sürekli olarak ısıtarak bir tür abluka sağladı. Yıldızlar, soğuk gaz bulutlarının çökmesiyle oluşabildiği için, kara deliğin yaydığı enerji galaksideki 'yakıtın' soğumasını ve geri dönmesini engelledi. James Webb Uzay Teleskobu'nun hassas ölçümleri, kara deliğin şu anda saatte yaklaşık 1,4 milyon kilometre hızla galaksiden dışarıya gaz püskürttüğünü ortaya çıkardı. Bu hız, gazın galaksinin kütleçekiminden kurtularak uzaya savrulması için yeterli. Bu devasa gaz çıkışı, galaksinin yıldız oluşturmak için kullanabileceği kaynakların hızlı bir şekilde tükenmesine neden oldu. Gökbilimciler, galaksinin elindeki son yakıtı sadece 16 milyon yıl gibi kozmik ölçekte oldukça kısa bir sürede kaybetmiş olabileceğini tahmin ediyor. Bu durum, dev galaksilerin milyarlarca yıl sürmesi beklenen aktif yaşam döngüsünün neden bu kadar erken sona erdiğini açıklıyor.