Uzmanlar, geleneksel ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış döngüsünün yerini öngörülemez ve tehlikeli yeni sezonlara bıraktığını açıkladı. On yıllardır süren uydu verileri ve hava durumu kayıtlarının analizi, insanlığın artık 'Antroposen' (İnsan Çağı) adı verilen yeni bir gerçeklikle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. İşte Dünya'nın ürkütücü yeni iklim takvimi.
DUMAN MEVSİMİ YAYILIYOR
Bir zamanlar bölgesel orman yangınlarıyla sınırlı olan hava kirliliği, artık takvime bağlı bir 'mevsim' haline geldi. Güneydoğu Asya'da her yaz yaşanan 'pus mevsimi', Endonezya ve Malezya'daki tarım alanlarını temizlemek için çıkarılan kasıtlı yangınlardan kaynaklanıyor. Bu devasa duman bulutları Singapur ve Tayland gibi ülkelerin üzerine çökerek aylarca dağılmıyor. Benzer bir felaket Amerika kıtasında da yaşanıyor; Kanada ve Kaliforniya'daki orman yangınları o kadar uzun sürüyor ki, New York gibi metropollerin gökyüzü haftalarca turuncuya bürünüyor. Uzmanlar, 'duman mevsimi'nin artık Kuzey Amerika'nın ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguluyor.
ÇÖP MEVSİMİ KAPIDA
Doğanın değil, insanın yarattığı bir diğer mevsim ise 'çöp mevsimi'. Bali ve Filipinler gibi bölgelerde muson rüzgarlarının yön değiştirmesiyle, okyanus akıntıları tonlarca plastik atığı kıyılara sürüklüyor. Bali hükümeti, sadece geçen sezon kıyılardan 3.000 tondan fazla okyanus atığı toplandığını açıkladı. Körfez Akıntısı nedeniyle benzer görüntüler ABD'nin Florida ve Carolina kıyılarında da görülmeye başlandı. Bu atık sezonları artık o kadar düzenli hale geldi ki, yerel halk plastik kirliliğinin ne zaman kıyıya vuracağını takvim üzerinden önceden tahmin edebiliyor.
GELENEKSEL MEVSİMLERİN DÖNÜŞÜMÜ
Bilim insanları, bu karmaşayı tanımlamak için tıp ve müzikten esinlenen yeni terimler kullanıyor. 'Sönmüş Mevsimler', yeterli kar yağışı olmadığı için kışın tamamen yok olduğu And ve Rocky Dağları gibi bölgeleri ifade ediyor. 'Aritmik Mevsimler', ilkbaharın haftalarca erken gelmesi veya yazın anormal derecede uzaması gibi kaymaları tanımlıyor ve göçmen kuşların üreme dengesini bozuyor. 'Senkoplu Mevsimler' ise mevsimin var olduğu ancak karakterinin sertleştiği durumları, örneğin Avrupa'daki daha uzun, kurak ve ölümcül sıcak dalgalarıyla geçen yazları kapsıyor. Bu değişimler, iklim krizinin bir sonucu olarak tarımdan ekonomiye kadar her şeyi yeniden şekillendiriyor.
