Hürmüz Boğazı'ndaki artan askeri gerilim ve petrol akışına ilişkin belirsizlikler, Körfez'den petrol ithal eden ülkeleri stratejik ham petrol rezervlerini kullanma senaryolarına hazırlıyor.
Trump'tan Güvenlik Talimatı ve Sektörün Değerlendirmesi
ABD Başkanı Donald Trump, 3 Mart'ta yaptığı açıklamada, Körfez'den geçen deniz ticaretinin ve enerji sevkiyatının güvenliğini sağlamak amacıyla siyasi risk sigortası ve teminat mekanizmalarının devreye alınması talimatı verdi. Ancak denizcilik sektörü, bu adımın mevcut krize ancak sınırlı bir katkı sağlayabileceğini öngörüyor.
Uzun Süreli Kapanma Endişeleri ve Alternatif Arayışları
Boğazın beklenenden daha uzun süre kapalı kalabileceğine dair endişeler, Körfez petrolüne yüksek derecede bağımlı ülkeleri alternatif arayışlarına yöneltmiş durumda. Bu durum, acil durumlar için oluşturulan stratejik petrol stoklarının önemini yeniden ön plana çıkarıyor. Hürmüz Boğazı'ndan taşınan petrolün büyük bir kısmı Asya ülkelerine, özellikle de Çin, Hindistan ve Japonya'ya ulaşıyor.
Rezerv Kullanımındaki İkilem ve Kurala Dayalı Yaklaşım
Uzmanlara göre, stratejik petrol rezervlerinin hemen devreye sokulması, krizin daha da büyümesi halinde ilerisi için seçenekleri daraltabilir. Diğer yandan, rezervlerin kullanılmaması da piyasanın devlet müdahalesine olan güvenini zayıflatabilir. Rice Üniversitesi'nden Kenneth Medlock, rezervlerin kullanımının siyasi kararlarla değil, piyasa sinyallerine göre otomatik olarak tetiklenmesi gerektiğini savunuyor. Medlock, petrol fiyatlarının hızla yükselmesi ve Hürmüz Boğazı'ndan akışın uzun süreli kesintiye uğraması durumunda rezerv salımının etkili olabileceğini, ancak ABD'de benzin fiyatları yükseldiğinde siyasi nedenlerle yapılacak bir salımın ekonomik açıdan verimli olmayabileceğini belirtti. ABD'nin tek başına yapacağı bir salımın etkisinin sınırlı olabileceğini, ancak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonu ile yapılacak toplu müdahalenin fiyatlar üzerinde anlamlı bir etki yaratabileceğini ekledi. Genel olarak, ABD, IEA ülkeleri ve Çin'in stratejik stoklarının birkaç haftalık bir kesintiyi dengeleyebileceği, ancak uzun süreli bir kapanmada bu kapasitenin zorlanacağı öngörülüyor. Bu senaryoda, Basra Körfezi dışındaki OPEC+ üyelerinden üretim artışı ve Rus petrolünün rolü gündeme gelebilir. Karne uygulamaları gibi talep tarafı önlemleri ise son çare olarak görülüyor. Uzun süreli arz şokunda, büyük tüketici ülkeler arasında koordineli salımlar ve yaklaşık 120 günlük tüketime eşdeğer stoklara sahip Çin ile işbirliği arayışları muhtemel görünüyor.
