İran, son günlerde başkent Tahran başta olmak üzere Tebriz, Meşhed, Ahvaz, İsfahan, Şiraz, Kum, Yezd, Kirmanşah, Kirman ve Kereç gibi birçok kentte yaşanan gösterilerle sarsılıyor. Kamu kurumları ve polis araçlarının ateşe verildiği olaylar nedeniyle Tahran yönetimi, ülke genelinde internet erişimini kesme kararı aldı.
GÖSTERİLER NASIL BAŞLADI VE YAYILDI?
İran'daki protestoların temelinde, ulusal paranın döviz karşısındaki değer kaybı ve bunun tetiklediği ekonomik sorunlar yatıyor. Artan belirsizlik ve ekonomik durgunluk, esnafın kepenk kapatmasına ve sokaklara dökülmesine yol açtı. Başlangıçta ekonomik taleplerle başlayan gösteriler, kısa sürede rejim karşıtı bir nitelik kazanarak birçok şehirde binlerce kişinin katılımıyla büyüdü. Eylemlerin artmasıyla birlikte emniyet güçleri müdahale ederek göz yaşartıcı gaz ve saçma atan tüfekler kullanmaya başladı, bu da yer yer çatışmalara neden oldu.
SİYASİ TEPKİLER VE DIŞ GÜÇLERİN ROLÜ
İran lideri Ali Hamaney, protestoları başlatan ekonomik talepleri meşru bulmakla birlikte, ülkeyi güvensiz hale getirmek isteyen gruplara karşı sert tedbirler alınması gerektiğini vurguladı. Hamaney, döviz kurundaki yükselişi "düşmanın işi" olarak nitelendirerek, halkın ekonomik sorunlarından çıkar sağlamaya çalışan gruplara karşı uyarılarda bulundu. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise gösterilerin başlamasından kısa süre sonra protestocuların temsilcileriyle diyalog kurulması talimatı vererek, hükümetin sorunların giderilmesi için harekete geçeceğini belirtti. Pezeşkiyan, ekonomik sorunların sorumluluğunu ABD'ye değil, kendi hükümetlerine ait olduğunu ifade etti.
ABD VE İSRAİL'DEN TEPKİLER VE OLASI MÜDAHALELER
ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki protestolara ilişkin sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda, barışçıl göstericilere müdahale edilmesi durumunda ABD'nin İran'a sert bir darbe vuracağını söyledi. Trump, İran halkının özgürlüğe yaklaştığını belirterek yardım etmeye hazır olduklarını ifade etti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İran'daki olayları yakından takip ettiklerini ve İsrail'in özgürlük mücadelesini desteklediğini belirtti. ABD'nin İran'a yönelik olası müdahale senaryoları arasında siber saldırılar, Starlink terminallerinin ülkeye sokulması ve askeri hedeflere yönelik hava saldırıları bulunuyor. Ancak ABD'li yetkililer, askeri saldırının İran halkını birleştirebileceği endişesini taşıyor.
