Bilim dünyası, James Webb Uzay Teleskobu'nun (JWST) elde ettiği çığır açan bir keşifle heyecanlandı. Teleskop, evrenin henüz 730 milyon yaşındayken meydana gelen ve tam 13 milyar yıl öncesine uzanan bir süpernovayı başarıyla görüntüledi. Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) duyurduğu bu tarihi başarı, kozmik tarihin en eski yıldız patlamalarından birini kaydetmiş oldu.
TARİHİN EN ESKİ YILDIZ PATLAMASI GÖRÜNTÜLENDİ
JWST'nin çektiği görüntülerde, söz konusu gama ışını patlaması, dikkatlice incelendiğinde küçük kırmızı bir iz olarak belirdi. ESA tarafından paylaşılan bilgilere göre, araştırmacı Andrew Levan bu gözlemin, Webb'in evrenin mevcut yaşının sadece yüzde 5'indeyken dahi tekil yıldızları tespit edebilme yeteneğini kanıtladığını belirtti. Levan ayrıca, son 50 yılda evrenin ilk milyar yılına ait sadece birkaç gama ışını patlamasının gözlemlenebildiğini ve bu olayın bu nedenle son derece nadir olduğunu vurguladı.
ERKEN EVREN YILDIZLARI BEKLENENDEN FARKLI ÇIKTI
Araştırmacıları en çok şaşırtan bulgulardan biri, 13 milyar yıl önce gerçekleşen bu süpernovanın, günümüzdeki galaksilerde gözlemlenen modern süpernovalara şaşırtıcı derecede benzer özellikler taşımasıydı. Bilim insanları, erken evrendeki yıldızların daha az kütlesiz element içermesi, daha büyük kütleli doğmaları ve çok daha kısa ömürlere sahip olmaları nedeniyle daha farklı bir tablo bekliyordu. Ekip üyelerinden Nial Tanvir, "Açık fikirli bir yaklaşımla yola çıktık ve Webb'in bu süpernovanın modern olanlarla neredeyse aynı olduğunu göstermesi hepimizi hayrete düşürdü," şeklinde konuştu.
KÜRESEL İŞBİRLİĞİYLE MÜMKÜN OLDU
Bu olağanüstü keşfin gerçekleşmesinde, küresel bir rasathane ağının hızlı ve etkili koordinasyonu kilit rol oynadı. Süreç, NASA'nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi'nin X-ışını kaynağının konumunu belirlemesiyle başladı. Ardından Kanarya Adaları'ndaki Nordic Optical Telescope, kaynağın olağanüstü uzak olabileceğine dair veriler topladı. Son olarak Şili'deki Avrupa Güney Gözlemevi'nin Very Large Telescope'u, patlamanın Büyük Patlama'dan yaklaşık 730 milyon yıl sonra gerçekleştiğini hesapladı. ESA'ya göre tüm bu işlemler 17 saatten kısa bir sürede tamamlandı. Bilim ekibi, erken evrende meydana gelen gama ışını patlamalarını ve bu patlamalara ev sahipliği yapan galaksileri daha derinlemesine inceleyebilmek adına Webb'den ek gözlem süresi talep etti. Levan, "Bu parlaklık, Webb'in daha fazlasını görmesine yardımcı olacak ve galaksinin bir nevi parmak izini çıkaracak," diyerek gelecekteki gözlemlerin önemine dikkat çekti.
