İran ve ABD arasındaki gerilimin tırmanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik aksaklıkları, Avrupa'da jet yakıtı fiyatlarında adeta patlamaya neden oldu. Savaş öncesine göre yüzde 100'e varan artışlarla rekor seviyelere ulaşan fiyatlar, havayolu şirketlerini zora sokarken, gözler alternatif tedarikçi olarak ABD'ye çevrildi.
AVRUPA'DA FİYATLAR TAVAN YAPTI
S&P Global Platts verilerine göre, Avrupa'da jet yakıtı fiyatları savaş öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 100 artarak tarihi zirvelere ulaştı. Küresel ortalama jet yakıtı fiyatı geçen hafta yüzde 7,1'lik bir artışla varil başına 209 dolara fırladı. ABD Başkanı Donald Trump'ın ateşkes duyurusunun ardından petrol fiyatlarında yaşanan düşüş umut verse de, rafineri kaynaklı arz sorunları ve lojistik engeller nedeniyle fiyatlardaki normalleşmenin sınırlı kalması bekleniyor. Asya'da varil başına 181,6 dolar, küresel ortalamada ise 196,2 dolar seviyesinde seyreden fiyatlar, havayolu şirketlerinin maliyetlerini ciddi şekilde artırıyor.
ABD ALTERNATİF TEDARİKÇİ KONUMUNDA
Körfez bölgesi, Avrupa'nın jet yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 50'sini karşılıyor ve bu arzın büyük bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden sağlanıyor. Yaşanan aksaklıklar ve artan fiyatlar, Avrupa ülkelerini alternatif tedarik arayışına iterken, jet yakıtında net ihracatçı konumunda olan ABD'ye yönelimi artırıyor. Kpler verilerine göre ABD'nin petrol ürünleri ihracatı mart ayında önceki aya göre yüzde 20'den fazla artarak günlük yaklaşık 3,11 milyon varile ulaştı. Trump'ın da daha önce yaptığı açıklamalarda ABD'nin alternatif tedarikçi olabileceğine işaret etmesi, bu durumu destekliyor.
UZUN VADELİ ETKİLER VE TAHMİNLER
Enerji analistleri, ABD'nin kendi kendine yeterli üretimi sayesinde daha az kırılgan olduğunu belirtiyor. Ancak ABD'li havayolu şirketlerinin, yakıt maliyetlerini Avrupa'daki rakiplerine göre daha az sabitlemeleri nedeniyle yükselen fiyatlardan daha fazla etkilenebileceği de ifade ediliyor. Kalıcı yüksek jet yakıtı fiyatlarının uluslararası seyahati zorlaştırabileceği ve 'mesafe etkisinin' yeniden hissedilmesine yol açabileceği öngörülüyor. Ateşkesin sürdürülebilirliğine dair kaygılar ve bölgedeki altyapı hasarları nedeniyle arzın toparlanmasının haftalar değil aylar süreceği tahmin ediliyor. Bu durum, jet yakıtı fiyatlarının aylar boyunca yüksek seyretmesine ve özellikle Avrupa'da kısa vadede belirgin bir rahatlama yaşanmamasına neden olabilir.
