Türkiye'de kiralık konut piyasası, bakımsız ve eski evlerin fahiş kiralarla sunulmasıyla ciddi bir sorun haline geldi. Duvarları dökülen, tesisatı arızalı, rutubetli ve temel onarımları yapılmamış dairelerin bile bakımlı evlerle aynı fiyatlardan kiraya verilmesi tepki çekiyor. Kiracıların geçmişte başvurabildiği 'onarımı kiradan düşme' uygulaması neredeyse yok olurken, taşınma masrafı, depozito ve emlakçı komisyonuna ek olarak onarım giderlerinin de kiracılara yüklenmesi durumu daha da ağırlaştırıyor.
ACİL DÜZENLEME İHTİYACI GÜNDEMDE
Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde kiralık ev bulmak adeta bir yarışa dönüşmüş durumda. Öğrenciler ve dar gelirli vatandaşlar, üniversite bölgelerinde bile makul fiyatlı ve bakımlı konut bulmanın imkansızlaştığını belirtiyor. Kiracılar, ev sahiplerinin masraf yapmadan yüksek kira talep etmesini adaletsiz ve ekonomik olarak sürdürülemez buluyor. Bu tablo, kamu otoritesinin kiralık konut piyasasına yönelik düzenleme eksikliğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Gayrimenkul hukuku uzmanı Av. Derya Kozal, Türkiye'de kiraya verilecek evlerin yaşanabilirlik, tesisat ve güvenlik açısından denetlenmesi gerektiğini vurgulayarak, Avrupa ve ABD'deki gibi minimum yaşam standardı şartlarının uygulanması gerektiğini belirtiyor.
EKSİPERİZ SİSTEMİ VE STANDARTLAR ŞART
Emlak danışmanı Serdar Kurtoğlu da durumun kendileri için de zorlayıcı olduğunu ifade ediyor. Bazen eve girdiklerinde kendilerinin bile şaşırdığını, müşterilerin yüksek fiyatlara tepki gösterdiğini ancak fiyatı belirleyenin ev sahibi olduğunu söylüyor. Şehir planlama uzmanı Dr. Fikret Aktürk ise, kiracılara yüklenen onarım ve bakım maliyetlerinin düşük gelirli vatandaşların hayat standartlarını doğrudan etkilediğini, ekonomik eşitsizlik yarattığını ve sosyal mobiliteyi olumsuz etkilediğini belirtiyor. Aktürk, kiralık konut piyasasının toplumsal refahı belirleyen önemli bir alan olduğunu ve standartların belirlenip denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Av. Derya Kozal, kira sözleşmelerindeki maddelerin ve depozitonun pratikte yetersiz kaldığını, evden çıkışta oluşan gerçek zararların karşılanamadığını dile getiriyor. Kozal'a göre, Türkiye'de kiralık konutlarda mecburi çıkış raporu ve bağımsız denetim sisteminin olmaması temel sorun. Bu nedenle, kiraya verilecek evlerin standartlara uygunluğunun denetlenmesi ve kiracı çıkışında bağımsız ekspertiz ile durumun objektif olarak raporlanması gerektiğini savunuyor.
