Hürmüz Boğazı'ndaki trafik durma noktasına gelirken, bu durum hem enerji hem de gübre fiyatlarını etkiliyor. Yüksek maliyetler, çiftçilerin üretim süreçlerini zorlaştırıyor.
ENERJİ VE GÜBRE İLİŞKİSİ
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırı tehdidi, bölgedeki gerginliği artırırken, Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji ve gübre piyasalarındaki merkezi rolü, tarım açısından da büyük bir önem taşıyor. Enerji, gübre üretiminde temel bir girdi olduğu için, bölgedeki kesintiler tarımsal girdi piyasalarında dalgalanmalara neden oluyor. Çatışmaların başlaması ile birlikte petrol fiyatlarının 70-80 dolardan 110 dolara tırmandığı gözlemleniyor. Motorin fiyatları da bir ay içinde galon başına 3,6 dolardan 5,5 doları aşarak dikkat çekiyor. Motorin, tarla hazırlığı, ekim, gübre uygulaması gibi birçok aşamada kullanılıyor ve bu durum, gübre maliyetlerini artırıyor.
GÜBRE FİYATLARINDAKİ ARTIŞ
Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlik, Orta Doğu kökenli gübrelerin fiyatını hızla artırdı. Sıvılaştırılmış doğal gaz tedarikindeki sorunlar, Hindistan ve Bangladeş'teki gübre üretimini olumsuz etkiliyor. Çin'in ihracat kısıtlamaları da fiyatların yükselmesine katkıda bulunuyor. Vadeli işlemlerde üre fiyatı, çatışmalardan önceki hafta tonu 480 dolardan 750 dolara çıkmış durumda. Fitch Ratings, amonyak ve üre fiyat varsayımlarını yüzde 25 artırarak, Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizliklerin gübre fiyatlarını daha da yukarı çekebileceğini belirtiyor. Amerikan Çiftlik Bürosu Federasyonu, çiftçilerin ilkbahar ekim sezonuna jeopolitik gerilimler altında girdiğini vurguluyor. Çiftçiler, gübre fiyatlarındaki belirsizlikle karşı karşıya kalırken, alternatif ürünlere yönelmeyi değerlendiriyor. Gübre piyasasının küresel ölçekte entegre olması nedeniyle, bir bölgede yaşanan arz kesintileri diğer yerlerde fiyatları etkilemektedir. ABD, gübre talebini karşılamak için yerli üretim ve ithalata dayanıyor. İç piyasayı etkileyen fiyat hareketleri, çiftçilerin maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Avrupa Birliği, Orta Doğu'daki gelişmelerden etkilenen tarım sektörüne yönelik destek planlarını devreye alıyor.
