İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü'nden Prof. Dr. Cem Gazioğlu ve Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih liderliğinde yapılan bir araştırma, Marmara Denizi kıyılarının iklim değişikliğinin etkilerine karşı ciddi bir kırılganlık içinde olduğunu ortaya koydu.
MARMARA'NIN RİSK HARİTASI
Singapur Nanyang Teknoloji Üniversitesi'nden Yochi Okta Andrawina ve Endonezya Diponegoro Üniversitesi'nden Prof. Dr. Helwis Liufandy'nin de katkı sunduğu çalışma, geçtiğimiz ay Journal of Coastal Conservation dergisinde yayımlandı. Araştırmada, Stanford Üniversitesi'nin geliştirdiği "InVEST Kıyı Kırılganlık Modeli" kullanılarak Marmara'nın yarı kapalı yapısının etkileri ilk kez detaylı olarak analiz edildi. Bulgulara göre, bölgedeki fırtına, kıyı erozyonu ve deniz seviyesinin yükselmesi ciddi kayıplara yol açabilir. Marmara kıyılarının yüzde 60'ı orta, yüzde 12'si ise yüksek riskli kategoride yer alıyor.
RİSK ALTINDAKİ BÖLGELER VE NÜFUS
En yüksek tehlikenin İstanbul'un doğu kıyıları, Yalova'nın kuzeyi, Kocaeli'nin güneyi ve Bursa, Balıkesir ile Çanakkale'nin bazı kıyı kesimlerinde görüldüğü belirtiliyor. İl bazında ise Kocaeli'nde kıyı nüfusunun yüzde 26,5'i, Yalova'da yüzde 18,4'ü, Bursa'da yüzde 18,2'si yüksek risk altında. İstanbul'da bu oran yüzde 12,2, Çanakkale'de yüzde 11,1, Balıkesir'de yüzde 10,1, Tekirdağ'da ise yüzde 16,6 olarak hesaplandı. Bölgesel olarak İstanbul'un doğu kıyılarında deniz taşkınları ve fırtınalar yerleşim alanlarını tehdit ederken, Yalova'nın kuzeyinde kıyı erozyonu doğal yaşam alanlarını daraltıyor. Kocaeli'nin güneyinde sanayi ve yoğun nüfus baskısı riskleri artırıyor. Bursa, Balıkesir ve Çanakkale'nin bazı kıyılarında ise erozyon ve toprak kaybı öne çıkıyor. Tekirdağ ve Çanakkale Boğazı çevresinde ise kıyı yapısı daha korunaklı olduğu için risk görece düşük.
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ VE KÜRESEL BAĞLAM
Araştırmada, Marmara kıyılarında her şehir için ayrı uyum ve koruma planlarının hazırlanması gerektiği vurgulandı. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli senaryolarına göre, düşük ve orta emisyon senaryolarında riskler bugünkü düzeyde kalırken, yüksek emisyon senaryosunda bazı bölgelerde kırılganlık azalmış gibi görünse de bu durum yanıltıcı; uzun vadede şiddetli fırtınalar ve ani deniz yükselmeleriyle riskler artacak. Prof. Dr. Cem Gazioğlu, Marmara kıyılarının giderek savunmasızlaştığını ve kıyıların neredeyse tamamen insan müdahaleleriyle şekillendiğini belirterek, "Kıyılar savunmasız, riskler büyüyor, çözüm ekolojik ve bütüncül bakışta" dedi. Habitatların korunmasının ve bütünleşik kıyı yönetiminin bölgesel direnci artırmada kritik rol oynadığını ifade etti. Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih ise benzer risklerin sadece Türkiye'ye özgü olmadığını, Bengal Körfezi'nden Florida kıyılarına kadar milyonlarca insanın yükselen deniz seviyesi ve fırtınalar nedeniyle taşkın tehdidi altında olduğunu hatırlatarak, yerel çözümlerin küresel sorumluluğun bir parçası olduğunu vurguladı.
