ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaş, Orta Doğu'daki enerji tesislerinin vurulmasına neden oldu. Bu gelişmeler sonucunda Brent petrolün varil fiyatı, bu ay dolar bazında yüzde 41 oranında yükseldi. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, 'Petrolde tarihin en büyük arz şoku yaşanıyor' açıklamasını yaparak durumun ciddiyetine dikkat çekti. Birol, küresel enerji krizinin, 1973 ve 1979'daki petrol krizleri ile Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin etkilerinin birleşimine eşdeğer olduğunu ifade etti.
HER SEKTÖRÜ VURACAK ZAM DALGASI
Petrol üretiminin yaklaşık yüzde 20'sinin devre dışı kalması ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin durma noktasına gelmesi, otomotivden gıdaya, teknolojiden plastiğe kadar birçok sektörde tedarik krizine yol açıyor. Orta Doğu'daki kriz nedeniyle vatandaşların eczaneden alacağı ilaçlar, market sepetine ekleyeceği gıda ürünleri, beğendiği telefonlar, almayı planladığı beyaz eşya ve mobilyalar ile mağaza reyonundaki kıyafetler zamlanabilir. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), savaş nedeniyle gıda ambalajı, otomotiv parçaları, beyaz eşya bileşenleri, boru sistemleri ve tıbbi ekipman üretiminde kullanılan polietilen tedariğindeki kesintilerin geniş bir sanayi grubunu etkilediğini vurguluyor.
OTOMOTİV VE TEKSTİL İLK SIRADA
Benzer şekilde, hem otomotiv parçalarında hem de tekstilde kullanılan polipropilen fiyatlarındaki sıçramanın da ürünlere zam olarak yansıyabileceği belirtiliyor. Petrokimyadaki fiyat artışlarından en olumsuz etkilenebilecek sektörler otomotiv, tekstil ve ambalaj sanayi olarak gösteriliyor. TEPAV, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olmasıyla endüstriyel gazlar ve helyum tedariğinde de sorunlar yaşanabileceği için sağlık ve teknoloji sektöründe maliyetlerin artabileceği uyarısında bulunuyor.
GIDA ENFLASYONU TEHLİKESİ
Petrol, yalnızca akaryakıt olarak değil, propan ve bütan gazlarıyla tüp gazı olarak bilinen LPG'nin yanı sıra beyaz eşyalardan otomobillere, sağlık hizmetlerinden gıda ambalajlarına kadar birçok alanda kullanılıyor. Doğalgaz ise gübre üretimindeki temel bir girdi maddesi olduğu için milyonlarca insanın sofrasına ne kadar ürün koyabileceğini belirliyor. TEPAV, gübre maliyetlerinin artmasının buğday, mısır ve ayçiçeği gibi stratejik ürünlere zam olarak yansıyabileceğini öngörüyor. Enerji fiyatlarındaki artış, gıda enflasyonunu da tetikleyebilir, çünkü modern tarımda kullanılan ürenin üretiminde büyük ölçüde doğalgazdan elde edilen amonyak kullanılıyor.
