ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaş, Orta Doğu'daki enerji tesislerinin vurulmasına yol açtı. Bu gelişmeler sonucunda Brent petrolün varil fiyatı, bu ay dolar bazında yüzde 41 oranında yükseldi. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, 'Petrolde tarihin en büyük arz şoku yaşanıyor' açıklamasını yaparak durumun ciddiyetine dikkat çekti. Birol, küresel enerji krizinin, 1973 ve 1979'daki petrol krizleri ile Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin etkilerinin birleşimine eşdeğer olduğunu ifade etti.
TEDARİK ZİNCİRİNDE BENZERİ GÖRÜLMEMİŞ SORUNLAR
Uzmanlar, küresel tedarik zincirinde sorunların eşi benzeri görülmemiş seviyelere ulaştığını vurguluyor. Zam dalgasının enerji alanıyla sınırlı kalmayacağını belirten uzmanlar, bu durumun birçok sektörü etkileyeceğini öngörüyor. Petrol üretiminin yaklaşık yüzde 20'sinin devre dışı kalması ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin durma noktasına gelmesi, otomotivden gıdaya, teknolojiden plastiğe kadar geniş bir yelpazede tedarik krizine yol açıyor.
OTOMOTİV, TEKSTİL VE AMBALAJ SANAYİ EN ÇOK ETKİLENECEK
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), Orta Doğu'daki savaş hali nedeniyle gıda ambalajı, otomotiv parçaları, beyaz eşya bileşenleri, boru sistemleri ve tıbbi ekipman üretiminde kullanılan polietilen tedariğindeki kesintilerin geniş bir sanayi grubunu etkilediğini vurguluyor. Benzer şekilde, otomotiv parçalarında ve tekstilde kullanılan polipropilen fiyatlarındaki sıçramanın da ürünlere zam olarak yansıyabileceğine dikkat çekiliyor. Petrokimyadaki fiyat artışlarından en olumsuz etkilenebilecek sektörler otomotiv, tekstil ve ambalaj sanayi olarak gösteriliyor.
ENERJİ KRİZİ GIDA ENFLASYONUNU DA TETİKLEYEBİLİR
TEPAV, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olmasıyla endüstriyel gazlar ve helyum tedariğinde de sorunlar yaşanabileceği için sağlık ve teknoloji sektöründe maliyetlerin artabileceği uyarısı yapıyor. Petrol, yalnızca akaryakıt olarak değil, propan ve bütan gazlarıyla LPG oluşumunda, beyaz eşyalardan otomobillere, sağlık hizmetlerinden gıda ambalajlarına kadar birçok alanda kullanılıyor. Doğalgaz da gübre üretimindeki temel bir girdi maddesi olduğu için gıda fiyatlarını etkiliyor. TEPAV, gübre maliyetlerinin artmasının buğday, mısır ve ayçiçeği gibi stratejik ürünlere zam olarak yansıyabileceğini öngörüyor. Modern tarımda kullanılan ürenin üretiminde doğalgazdan elde edilen amonyak kullanıldığı için enerji fiyatlarındaki artış, gıda enflasyonunu da tetikleyebilir.
