Orta Doğu'daki tansiyonun yükselmesi ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin neredeyse durma noktasına gelmesi, küresel ekonomiyi devasa bir tehdit altına soktu. Uzmanlar, eğer petrol fiyatları bir yıl boyunca varil başına 100 dolar seviyesinde kalırsa, küresel ekonominin yaklaşık 500 milyar dolarlık bir şok yaşayabileceği uyarısında bulunuyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA TANSİYON YÜKSEK
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın misillemeleri üçüncü haftasına girerken, bu ülkelerle bağlantılı ticari gemiler için Hürmüz Boğazı adeta kapandı. Dünya petrol talebinin yaklaşık yüzde 20'sinin, yani günlük 20 milyon varilin taşındığı bu hayati geçitte yaşanan aksamalar, petrol piyasalarında arz endişelerini derinleştirerek fiyatları hızla yukarı çekti. Uluslararası Enerji Ajansı, Körfez'deki tedarikin azalmasıyla bu ay itibarıyla günlük yaklaşık 10 milyon varil petrolün piyasadan çekileceğini ve bunun 'dünya petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisi' olacağını öngörüyor.
PETROL FİYATLARI REKOR SEVİYELERDE
Saldırılar öncesinde 27 Şubat'ta 73,01 dolardan işlem gören Brent türü ham petrolün varili, çatışmaların yoğunlaştığı dönemde 114,3 dolara kadar çıkarak 29 Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Şu anda 100 doların hemen altında seyreden petrol fiyatlarındaki bu artış, küresel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açarken, enflasyonist baskıları da artırarak ekonomileri zorluyor. Fitch Ratings'e göre, petrol fiyatlarındaki artışın uzun sürmemesi halinde küresel ekonomi bu yıl yüzde 2,6'lık istikrarlı bir büyüme gösterecek. Ancak, petrolün varil fiyatının 100 dolar seviyesinde bir yıl boyunca kalması durumunda, küresel gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) yarım puan düşerek 500 milyar dolarlık bir kayba neden olacak. Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton, Orta Doğu'daki çatışmanın küresel ekonomiye etkilerinin büyük olasılıkla geçici olduğunu düşünse de, petrol fiyatlarının 100 dolar seviyesinde kalmasının ciddi sonuçlar doğuracağını belirtti. Coulton ayrıca, enerjinin yanı sıra gıda, kimyasallar ve diğer imalat ürünleri için de önemli bir tedarikçi olan Körfez bölgesindeki gelişmelerin emtia fiyatlarında da artışlara yol açtığını vurguladı. ING Think'in analizleri de enerji piyasalarının, Hürmüz Boğazı'ndan petrol ve gaz akışındaki kesintinin daha uzun sürebileceğini fiyatladığını gösteriyor. Chatham House analisti David Butter ise, Körfez ülkelerinin petrol ve gaz gelirlerindeki kayıplar nedeniyle ağır bir bedel ödediğini ve ithalatçı ülkelerin de artan yakıt maliyetleri ve döviz geliri kayıplarıyla karşı karşıya kaldığını belirtti. Katar'ın bir aylık ihracat kesintisinden kaynaklanan finansal kaybının en az 4 milyar dolar olması beklenirken, Irak gibi petrol bağımlılığı yüksek ülkelerde bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 90'ını oluşturan ham petrol ihracatının uzun süreli kaybı, kamu maaşları ve emeklilik ödemelerinin karşılanmasını dahi zorlaştırabilir.
