ABD Başkanı Donald Trump'ın, yükselen petrol fiyatlarını dizginlemek amacıyla tekrarladığı 'savaş bitiyor' mesajları, piyasalarda beklenen etkiyi yaratmıyor. CNN International'ın enerji analistleri ve tüccarlara dayandırdığı habere göre, sahadaki gerçekler Trump'ın açıklamalarıyla örtüşmeyince, başkanın piyasadaki kredibilitesi zedelendi.
Piyasalarda Kötümser Hava Hakim
Yaklaşık iki hafta önce yapılan 'verimli görüşmeler' açıklamalarının ardından fiyatların düşmemesi, savaşın ekonomik etkilerinin daha da kötüleşeceği yönündeki kanıyı güçlendirdi. Siyaset risk firması Eurasia Group'un kıdemli analisti Gregory Brew, Trump'ın son iki haftadır aynı söylemi farklı şekillerde dile getirdiğini belirterek, "Başkanın ne konuştuğunun artık bir önemi kalmadı. Çünkü savaşı sürdürüyor ve İranlılar bu söylemi satın almıyor" değerlendirmesini yaptı. Çarşamba günü Trump'ın "İran ateşkes istiyor" iddiası piyasalarda yankı bulmazken, petrol fiyatları son dönemde yüzde 11'den fazla artış göstererek galon başına 4 dolar sınırına dayandı. Bu durumun, Kasım ayındaki seçimler öncesinde Cumhuriyetçiler için ciddi bir siyasi risk oluşturduğu ifade ediliyor.
Geri Dönülemez Zararlar ve Küresel Enflasyon Riski
Enerji sektörü temsilcileri, Trump savaştan ne zaman çekilirse çekilsin, küresel stoklara verilen zararın geri döndürülemez noktaya geldiği görüşünde birleşiyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması küresel ekonomide şok etkisi yaratırken, üretim tesislerinin yeniden tam kapasiteye dönmesinin aylar alabileceği belirtiliyor. Beyaz Saray, ABD'nin petrol stokları nedeniyle güvende olduğunu iddia etse de kriz; gübreden uçak biletlerine, plastikten temel gıdaya kadar her alanda maliyetleri artırıyor.
Fiyat Tahminleri ve Kötü Senaryolar
Analistler, savaş hemen bitse bile petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere dönmesinin yıllar alabileceğini öngörüyor. Moody’s Analytics Başekonomisti Mark Zandi, "Savaş öncesi fiyatlara bu yıl, hatta muhtemelen birkaç yıl boyunca dönülmesini beklemiyorum" dedi. Kamuoyuna yapılan açıklamalarda "Enerji Hakimiyeti Ajandası" sayesinde krizin yönetildiği belirtilse de, kaynaklara göre yönetim yetkilileri özel görüşmelerde Amerikan şirketlerine yeni petrol kaynakları için baskı yapıyor ancak henüz somut bir çözüm bulunabilmiş değil. Analistler, Trump'ın boğazı açmadan bölgeden çekilmesi durumunda, dünya petrol arzının beşte birinin kontrolünü İran'a bırakmış olacağı uyarısında bulunuyor. Bu senaryoda petrolün varil fiyatının 90 doların üzerinde seyretmesi bekleniyor. Daha kötü bir senaryo ise Trump'ın İran'ın enerji altyapısını bombalama tehdidini gerçekleştirmesi. Uzmanlar, böyle bir hamlenin küresel enerji ticaretini tamamen çökertebileceği ve fiyatları tarihte görülmemiş seviyelere çıkarabileceği konusunda uyarıyor.
