Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Şemsi Bayraktar, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın Türkiye'deki tarımsal girdi piyasalarına etkilerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Bayraktar, tarımsal üretimde kullanılan kimyasal gübre ve mazotun yüzde 90'ının ithal edildiğini belirterek, bu ürünlerin fiyatlarının dış piyasalardaki gelişmelere ve dolar kuruna bağlı olarak değiştiğini ifade etti.
GÜBRE FİYATLARINDA YÜZDE 40'A VARAN ARTIŞ
Bayraktar, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçiş aksaklıklarının küresel enerji, gübre ve gıda sistemlerine yönelik riskleri artırdığını vurguladı. Savaş bölgesindeki ülkelerin petrol, doğal gaz ve gübre üretiminde dünyanın önde gelenleri arasında yer aldığını, bu nedenle sevkiyat kısıtlamalarının doğrudan fiyatlara yansıdığını açıkladı. Haziran 2025'te İran ile İsrail arasındaki çatışma sonrası başta üre olmak üzere gübre fiyatlarında yüzde 40'lara varan ani artışlar görüldüğünü, bu yıl da benzer artışların yaşandığını kaydetti. TZOB verilerine göre, savaş sonrası kalsiyum amonyum nitrat gübresinin ton fiyatı yüzde 26,5 artarak 20 bin 295 liraya, amonyum sülfat yüzde 23,3 artışla 17 bin 439 liraya, üre gübresi yüzde 19,5 artışla 31 bin 124 liraya yükseldi.
MAZOT FİYATLARINDA YÜZDE 22,3 ARTIŞ
Bayraktar, mazot fiyatlarında da benzer bir artış yaşandığını açıkladı. Savaş öncesi litresi 61 lira 41 kuruş olan mazotun fiyatı, savaşın ardından yüzde 22,3 artarak 75 lira 12 kuruşa yükseldi. 80 liraya dayanan mazotun litre fiyatının yaklaşık yüzde 40'ının vergiden oluştuğunu belirten Bayraktar, mazotun tarımsal üretimin her aşamasında kullanılan vazgeçilmez bir girdi olduğunu, bu nedenle çiftçilerin kullandığı mazottan vergi alınmaması gerektiğini savundu.
ACİL DESTEK PAKETİ ÇAĞRISI
Bayraktar, Türkiye'nin tarımsal üretimde gübreye en çok ihtiyaç duyulan dönemlerden geçtiğini, çiftçilerin çoğunun deposunda gübre bulunmadığını ve uygulanacak gübrelerin büyük bölümünün yüksek fiyatlardan alınacağını ifade etti. Maliyet artışları nedeniyle çiftçilerin yeterli gübre alamamasının, üretimde verim düşüşüne ve olağanüstü maliyet artışlarına yol açabileceği uyarısında bulundu. Gübre ithalatında gümrük vergilerinin sıfırlanması, gübre ihracatının yasaklanması gibi alınan önlemleri olumlu bulduğunu, ancak kritik noktanın çiftçilerin gübreyi makul fiyatlardan satın alabilmesi olduğunu vurguladı. Bayraktar, ilgili kurumları savaşın uzama ihtimalini de göz önünde bulundurarak, çiftçilerin maliyet baskısını hafifletecek tedbirler almaya ve özellikle gübre ile mazotta acil bir destek paketi oluşturmaya davet etti.
