ABD Başkanı Donald Trump, başlangıçta İran'a Hürmüz Boğazı'nı açması için 48 saat süre verip aksi takdirde ülkedeki elektrik santrallerini vuracağı tehdidinde bulunmuştu. Ancak, 'verimli görüşmeler' yapıldığı gerekçesiyle bu saldırıları 5 gün ertelediğini duyurdu. Trump, ABD ve İran arasında Orta Doğu'daki düşmanlıkların çözümüne yönelik son iki günde çok iyi ve yapıcı görüşmeler gerçekleştirildiğini belirterek, bu görüşmelerin başarısına bağlı olarak İran enerji santrallerine ve altyapısına yönelik her türlü askeri saldırının 5 gün süreyle ertelenmesi talimatını verdiğini açıkladı.
Diplomasiye Şans Tanındı
Trump, daha sonra gazetecilere yaptığı açıklamalarda, Ortadoğu özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner'ın görüşmeleri yürüttüğünü ve tarafların 'önemli anlaşma noktalarında hemfikir olduklarını' söyledi. Başkan, İran'ın nükleer silah üretmeme konusunda bir anlaşma yapmaya hazır olduğunu ve eğer bir anlaşma sağlanırsa, zenginleştirilmiş uranyumu kendilerinin alacağını belirtti. Trump ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın çok yakında açılacağını ve küresel petrol ticareti için hayati önem taşıyan bu deniz yolunun 'ABD ile İran'ın ortak kontrolü altında olmasını görmek istediğini' ifade etti. Daha önce, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tehdit olmaksızın 48 saat içinde tamamen açmaması durumunda, ülkenin elektrik santrallerinin vurulacağını ve yerle bir edileceğini söylemişti.
İran'dan Gelen Yalanlama ve Karşılık Tehditleri
Öte yandan İran tarafı, Trump'ın yaptığı görüşmeler konusunda çelişkili bir açıklama yaparak, müzakere olmadığını öne sürdü. İran Dışişleri Bakanlığı, 'İran, savaşta hedeflerine ulaşmadan önce herhangi bir müzakereyi reddetme yönündeki tutumuna bağlı kalmaktadır' dedi. Fars haber ajansı da ABD ile İran arasında doğrudan veya dolaylı herhangi bir görüşme olmadığını belirtti. Bu erteleme öncesinde, İran Devrim Muhafızları Ordusu, Trump'ın tehditlerine karşılık vererek, İran'ın elektrik santrallerine saldırı olması durumunda İsrail ve ABD üslerine elektrik sağlayan bölgedeki ülkelerin elektrik santrallerinin hedef alınacağını ve Hürmüz Boğazı'nın 'tamamen kapatılacağını' duyurmuştu. Devrim Muhafızları, misillemelerin Orta Doğu ile sınırlı kalmayabileceği uyarısında da bulunmuştu.
İsrail Basını ve İstihbarat Faaliyetleri
İsrail basını, ABD'nin Tel Aviv yönetimine, Hürmüz Boğazı'nın açılmasına yönelik saldırı planları kapsamında savaşın beklenenden daha uzun süreceği yönünde bir mesaj ilettiğini iddia etti. İsrail'in Kanal 12 televizyonu, ABD'nin değerlendirmesine göre boğazın açılması için yürütülen saldırıların haftalarca sürebileceğini belirtti. Washington yönetiminin planının sadece boğazı açmakla kalmayıp, İran'ın küresel enerji fiyatları üzerindeki etkisini ortadan kaldırmak olduğu ifade edildi. Bu arada, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile Washington ve Tahran yönetimleri arasında müzakerelerin yeniden başlatılmasına ilişkin girişimleri ve olası bir anlaşmayı görüştüğü ileri sürüldü. Yedioth Ahronot gazetesi de Netanyahu'nun Vance ile son iki günde ikinci kez telefon görüşmesi yaptığını aktardı. Diğer yandan, ABD merkezli Axios, CIA'in İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney'in durumunu öğrenmek için çalışma yürüttüğünü yazdı. Mücteba Hamaney'in hala ortada gözükmemesi çeşitli spekülasyonlara yol açarken, CIA ve Mossad'ın Mücteba'nın hayatta olduğunu düşündüğü belirtildi.
Savaş Notları ve Güvenlik Uyarıları
ABD, İran ile yaşanan askeri gerilimin tırmanması üzerine yurt dışındaki vatandaşlarına yönelik küresel çapta güvenlik uyarısı yayımladı. Dışişleri Bakanlığı, İran bağlantılı grupların dünya genelinde Amerikalılarla ilişkili noktaları hedef alabileceğini ve diplomatik temsilciliklerin potansiyel hedefler arasında bulunduğunu belirtti. Özellikle Ortadoğu'daki ABD vatandaşları başta olmak üzere tüm yurttaşların 'daha dikkatli olmaları' istendi. İran Dışişleri Bakanlığı ise, ülkenin, ABD ve İngiltere'nin Hint Okyanusu'ndaki deniz üssü Diego Garcia'yı hedef almadığını öne sürerek, bunun İsrail'in bir sahte bayrak operasyonu olduğunu iddia etti. Ancak İngiliz resmi kaynakları, İran'ın Diego Garcia'daki üssü vurmak için uzun menzilli füzeyle başarısız bir girişimde bulunduğunu açıklamıştı. Amerikan ordusunda ise bazı askerlerin savunmasızlık, aşırı stres ve umutsuzluk içinde oldukları, hatta ordudan ayrılmayı düşündükleri öne sürüldü. 'İsrail için ölmek istemiyorum' fikrinin ve Trump'ın İran stratejisi hakkındaki şüphelerin askerler arasında yayıldığına dikkat çekilirken, İran'a yönelik bir Amerikan kara harekatının 'mutlak bir felaket' olacağına inanıldığı ifade edildi. Son olarak, İsrail'in vurduğu İran'daki petrol tesislerinde günler süren yangınların ardından ülkede 'zehirli yağmur' uyarıları yapılmıştı. Petrol tesislerinden yükselen duman bulutları, is, petrol parçacıkları ve kükürt dioksit gibi kirleticiler başkenti kaplamış, halkta çeşitli sağlık sorunları baş göstermişti. Uzmanlar, uzun vadede kalp-damar hastalıkları, bilişsel bozulma, DNA hasarı ve kanser riskine dikkat çekti. Bu arada, BAE Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zayid en-Nehyan, İran'ın saldırılarını kınayarak İran'ı 'terörist' ilan etti ve 'Teröristlerin şantajlarına boyun eğmeyiz' dedi. Haberde ayrıca, ABD ve İsrail'in hedef aldığı İran'ın başkenti Tahran'daki Enderzgu bölgesinde ciddi hasar meydana geldiği, 8 katlı bir binanın yarısının yıkıldığı ve diğer yarısının kullanılamaz hale geldiği bilgisi yer aldı. Ölü veya yaralı konusunda ise bilgi verilmedi.
