Türkiye, 2050 yılına kadar 20 bin megavatlık nükleer kapasite hedefiyle ilerlerken, devlet şirketi Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) önemli bir rol üstleniyor. Akkuyu Nükleer Güç Santrali'ndeki Rusya'nın 'yap-sahip ol-işlet' modeline benzer şekilde, Sinop ve Trakya projelerinde EÜAŞ'ın yatırımcılarla doğrudan iş birliği yapması ve yerli katkıyı artırması bekleniyor.
YENİ NÜKLEER SANTRALLERDE EÜAŞ'IN ROLÜ
Yeni nükleer santral projelerinde Akkuyu'daki modelin aksine farklı seçenekler değerlendiriliyor. Kamu şirketi EÜAŞ ve bağlı kuruluşu TÜNAŞ'ın daha etkin bir rol üstleneceği belirtiliyor. EÜAŞ'ın projelerde daha yüksek ortaklık payı alması, yatırımcı ve teknoloji sağlayıcı ülkelerle doğrudan iş birliği yapması ve yerli katkıyı artıracak bir yönlendirici rol üstlenmesi planlanıyor.
SİNOP VE TRAKYA PROJELERİNDE GELİŞMELER
Akkuyu'nun ardından Türkiye, Sinop ve Trakya'da yeni nükleer santraller için çalışmalarını hızlandırdı. Sinop Nükleer Santral Projesi için 2024 yılında saha onayı verildi ve kıyı ile deniz tarafı imar planları onaylandı. Rusya, Çin, Kanada ve Güney Koreli şirketlerle teknoloji ortaklığı görüşmeleri sürüyor. Rusya'nın ikinci santralin inşası için yoğun bir istekte bulunduğu bildiriliyor. Trakya Nükleer Santrali Projesi'nde ise 2023 sonunda Kırklareli Kıyıköy-Kışlacık mevkiindeki alan yer seçimi için onaylandı ve sahada sismik ölçüm ile meteorolojik veri toplama çalışmaları başladı.
AKKUYU PROJESİNDE GECİKME VE YERLİLİK ORANI
Mersin'deki Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) projesinde ilk reaktörün devreye alınması için çalışmalar devam ediyor. 2010 yılında başlayan projede dört reaktörün toplam kurulu gücü 4 bin 800 megavat olacak ve Türkiye'nin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10'unu karşılaması planlanıyor. İlk reaktörün inşaatı yüzde 95 tamamlandı, ancak pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı ve bazı Avrupalı tedarikçilerin ekipman teslimatındaki gecikmeler nedeniyle proje yaklaşık 1,5 yıl gecikti. 2026'da ilk reaktörün işletmeye alınması bekleniyor. Akkuyu NGS Projesi'nde yerlilik oranı artıyor ve yerlileştirme hedefinin proje sonuna kadar en az 10 milyar dolara çıkarılması için çalışmalar başlatıldı. 2024 yılı Mart ayı itibarıyla yerli katkı oranı, ekipman, malzeme ve hizmetler dikkate alındığında yüzde 56,30 (8 milyar 227 milyon 964 bin dolar), maaş, vergi, lisans ve harçlar da eklendiğinde ise yüzde 58,66 (9 milyar 853 milyon 45 bin dolar) oldu. 2025 yılında yerli katkı miktarının yaklaşık 8,7 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
