Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya ile barış müzakerelerinde önemli bir gelişmeyi duyurdu. ABD'nin arabuluculuğuyla hazırlanan ve savaşın dördüncü yılına girerken kamuoyuna açıklanan 20 maddelik yeni barış planı, Ukrayna'ya güçlü güvenlik garantileri sunmayı, Avrupa Birliği üyeliği yolunu açmayı ve çatışmalara son vermeyi hedefliyor.
SAVAŞI SONA ERDİRECEK TEMEL SİYASİ BELGE
Kiev merkezli RFE'nin aktardığı bilgilere göre, Zelenskiy 23 Aralık'ta yaptığı açıklamada, ABD, Ukrayna ve Avrupalı müzakereciler tarafından şekillendirilen taslak metnin detaylarını paylaştı. Bu kapsamlı plan, Rusya ile Ukrayna arasında "tam ve koşulsuz bir saldırmazlık anlaşması" öngörürken, bazı kritik konularda henüz uzlaşı sağlanamadığı belirtildi. Kremlin'in, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in taslak hakkında bilgilendirildiği ve Moskova'nın resmi yanıtını hazırladığı doğrulandı. Zelenskiy, bu yeni planı "bir çerçeve metin" ve "savaşı sona erdirmeye yönelik temel bir siyasi belge" olarak tanımlayarak, özellikle toprak gibi hassas konuların liderler düzeyinde ele alınması gerektiğini vurguladı. ABD ile devlet başkanları seviyesinde bir görüşmeye hazır olduklarını ifade eden Zelenskiy, taslak anlaşmaya göre Ukrayna'ya NATO'nun 5. maddesine benzer güvenlik garantileri verilmesi planlandığını belirtti. Bu çerçevede, ABD, NATO ve anlaşmaya taraf olacak Avrupalı ülkeler, Ukrayna'ya yönelik bir saldırıyı ortak savunma kapsamında değerlendirecek. Plan ayrıca, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nin barış döneminde 800 bin personel seviyesinde korunmasını ve ABD-Ukrayna arasında ikili güvenlik ve yeniden inşa anlaşmaları yapılmasını da içeriyor.
AB ÜYELİĞİ, DONBAS ÇIKMAZI VE ZAPORİJYA KRİZİ
Zelenskiy'nin açıkladığı plana göre, Ukrayna'nın belirli bir zaman dilimi içinde Avrupa Birliği'ne üyeliğine izin verilmesi de anlaşmanın önemli maddeleri arasında yer alıyor. Ancak, Putin'in son dönemde dile getirdiği talepler de gündemdeki yerini koruyor. Moskova, Ukrayna'nın Doğu Donbas bölgesindeki yaklaşık 5 bin kilometrekarelik alanı Rusya'ya bırakmasını ve NATO üyeliği hedefinden resmen vazgeçmesini talep ediyor. Zelenskiy ise sahadaki duruma ilişkin, "Anlaşmanın imzalandığı tarihteki askeri konuşlanma hattı, fiilen temas hattı olarak kabul edilecek." açıklamasını yaptı. Çatışmaların sona erdirilmesi için askeri birliklerin yeniden konuşlandırılmasını belirleyecek bir çalışma grubu kurulacak ve olası özel ekonomik bölgeler de bu süreçte ele alınacak. Ateşkesin ihlal edilmesini önlemek amacıyla uzay tabanlı, insansız izleme sistemleriyle temas hattı denetlenecek ve ihlaller için erken uyarı mekanizması kurulacak. Uzlaşının sağlanamadığı başlıca konular arasında, Avrupa'nın en büyük nükleer tesisi olan Zaporijya Nükleer Santrali bulunuyor. Rus kontrolündeki bölgede, cephe hattına yakın konumda bulunan santralin, taslak plana göre Ukrayna, ABD ve Rusya tarafından ortak işletilmesi öngörülüyor. Zelenskiy, barış anlaşmasının parlamentoda onaya sunulacağını ve/veya ülke genelinde referandum yapılacağını açıkladı. Ayrıca, başkanlık seçimlerinin de bu referandumla aynı anda yapılabileceğini söyledi. Güvenlik garantilerinin ancak anlaşma resmen onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceğini vurgulayan Zelenskiy, taslak anlaşmada, tutuklu tüm sivillerin, rehinelerin, çocukların ve siyasi mahkumların karşılıklı olarak iade edilmesi maddesinin de yer aldığını belirtti.
